VƯỢT QUA RÀO CẢN THÀNH KIẾN ĐỂ GẶP GỠ CHÚA
“Nước các sông ở Đa-mát chẳng tốt hơn tất cả nước sông ở Ít-ra-en sao?” (2 V 5,12)
2 V 5, 1-15a ; Lc 4,24 -30
Lm.John Trần
Lịch sử của dân tộc Israel là một chuỗi dài những biến cố đau thương dưới ách đô hộ của ngoại bang. Từ 400 năm nô lệ tại Ai Cập đến những năm tháng lưu đày ở Ba-by-lon, rồi bị đế quốc Rô-ma cai trị, tâm trạng chung của người Do Thái luôn là sự chờ đợi khắc khoải một vị Messia quyền năng. Họ mong đợi một vị anh hùng oai phong lẫm liệt xuất thân từ dòng dõi Đa-vít, một người sẽ dùng sức mạnh quân sự để phục hưng quốc gia và mở rộng bờ cõi.
Chính vì mang trong mình một kỳ vọng mang tính chính trị và trần thế như vậy, dân làng Na-da-rét đã vấp phải một rào cản tâm lý cực kỳ lớn: đó là thành kiến.
Tin Mừng hôm nay (Lc 4,24-30) thuật lại việc Chúa Giêsu trở về quê hương. Đứng trước mặt họ là một người mà họ cho rằng mình biết quá rõ: một bác thợ mộc bình thường, con của ông Giu-se và bà Ma-ri-a, một gia đình nghèo khó, không địa vị, không quyền lực, không “ô dù” che chở. Thành kiến về nguồn gốc và giai cấp đã khiến họ mù quáng. Họ không thể chấp nhận một vị Cứu Tinh lại có thể đơn sơ và gần gũi đến thế. Họ đòi hỏi những dấu lạ vĩ đại để thỏa mãn trí tò mò, nhưng lại khép cửa tâm hồn trước chân lý đang hiện diện ngay trước mắt.
Để vạch trần sự cứng lòng đó, Chúa Giêsu đã nhắc lại hai sự kiện trong lịch sử cứu độ: việc tiên tri Ê-li-a được sai đến với bà góa ở Sa-rép-ta và tiên tri Ê-li-sa chữa lành cho tướng Na-a-man người Sy-ri. Cả hai người được hưởng ơn cứu độ này đều là dân ngoại. Tại sao vậy? Bởi vì người trong nhà, người cùng quê hương đã quá tự mãn với những gì họ biết, dẫn đến sự coi thường và khước từ.
Bài đọc I (2 V 5,1-15a) minh chứng rất rõ về sức mạnh của thành kiến. Tướng Na-a-man ban đầu đã nổi giận đùng đùng khi tiên tri Ê-li-sa bảo ông đi tắm bảy lần dưới sông Gio-đan. Ông khinh khỉnh cho rằng: “Nước các sông ở Đa-mát chẳng tốt hơn tất cả nước sông ở Ít-ra-en sao?” (2 V 5,12). Ông suýt chút nữa đã đánh mất cơ hội được chữa lành chỉ vì sự kiêu ngạo và cái nhìn thiên lệch của mình. Chỉ khi ông biết dẹp bỏ thành kiến, khiêm tốn vâng nghe lời ngôn sứ và dìm mình xuống dòng sông Gio-đan, ông mới được sạch cả thân xác lẫn tâm hồn.
Thưa cộng đoàn, sứ điệp Lời Chúa hôm nay cảnh báo chúng ta về tác hại khôn lường của thành kiến. Thành kiến không chỉ ngăn cản chúng ta nhận ra sự hiện diện của Chúa, mà còn làm rạn nứt các mối quan hệ anh chị em. Đôi khi, chúng ta đóng khung Thiên Chúa trong những quan niệm chật hẹp của mình, chỉ muốn Chúa thực hiện những gì ta yêu cầu theo cách ta muốn. Đôi khi, chúng ta đánh giá người khác dựa trên quá khứ, nghề nghiệp hay hoàn cảnh kinh tế, để rồi khinh khi và loại trừ họ, mà không biết rằng Chúa có thể đang lên tiếng dạy bảo chúng ta qua chính những con người bé mọn đó.
Thành kiến sinh ra từ sự kiêu ngạo, cho rằng mình đã biết hết, mình luôn đúng. Ngược lại, đức tin đòi hỏi sự khiêm nhường. Chỉ khi dám buông bỏ cái tôi ích kỷ, dám thoát ra khỏi những định kiến cũ kỹ, chúng ta mới có thể gặp gỡ Chúa một cách đích thực.
Trong hành trình Mùa Chay này, xin Chúa ban cho mỗi người chúng ta một trái tim mới và cái nhìn mới.
Xin cho chúng ta biết trân trọng giá trị của tha nhân, đừng nhìn người khác qua lăng kính của sự xét nét, nhưng nhìn bằng con mắt đức tin và lòng mến. Ước gì chúng ta luôn khiêm tốn nhận ra thân phận thụ tạo yếu đuối của mình, để biết nương tựa vào Chúa và phó thác đời mình cho sự dẫn dắt của Ngài. Amen.