“Ngày sabát được tạo ra cho con người, chứ không phải con người cho ngày sabát.” (Mc 2,27).
1Sm 16,1-13; Mc 2,23-28
Trong cuộc sống, chúng ta thường dễ dàng đánh giá mọi sự dựa trên những gì đập vào mắt: một vẻ ngoài thành đạt, một hành động đạo đức chỉnh tề, hay một lỗi lầm lộ liễu. Nhưng Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta thực hiện một cuộc “cách mạng” trong cách nhìn: hãy nhìn như Thiên Chúa nhìn.
Trong Bài Đọc I, ngay cả ngôn sứ vĩ đại Samuen cũng suýt mắc sai lầm. Khi thấy Êliáp cao lớn, ông đinh ninh đó là người Chúa chọn. Nhưng Thiên Chúa đã chấn chỉnh ông ngay lập tức: “Thiên Chúa không nhìn theo kiểu người phàm: người phàm chỉ thấy điều mắt thấy, còn ĐỨC CHÚA thì thấy tận đáy lòng.” (1 Sm 16,7). Chúa đã bỏ qua những người anh vạm vỡ để chọn Đavít – một cậu út chăn chiên nhỏ bé, vì Ngài thấy nơi cậu một trái tim đẹp lòng Ngài.
Cái nhìn “bề ngoài” ấy lại tiếp tục xuất hiện nơi những người Pharisêu trong bài Tin Mừng. Họ nhìn thấy các môn đệ bứt lúa ăn khi đói và lập tức kết án là phạm luật ngày Sabát. Họ chỉ thấy luật lệ, nhưng không thấy con người. Ngược lại, Chúa Giêsu nhìn thấy cơn đói của các môn đệ và nhu cầu sự sống. Ngài khẳng định một nguyên tắc của tình yêu: “Ngày sabát được tạo ra cho con người, chứ không phải con người cho ngày sabát.” (Mc 2,27).
Luật lệ là cần thiết, nhưng luật lệ phải phục vụ sự sống và tình yêu. Nếu giữ luật mà đánh mất lòng thương xót, chúng ta sẽ trở nên xơ cứng. Trong Bài giảng tại Nhà nguyện Santa Marta ngày 18 tháng 01 năm 2016, Đức Thánh Cha Phanxicô đã cảnh báo về thái độ này: “Sự cứng nhắc không phải là ân ban của Thiên Chúa… Những người cứng nhắc này chỉ quan tâm đến lề luật, đến bề mặt, nhưng họ không nhìn vào trái tim. Chúa Giêsu thì khác, Ngài luôn nhìn vào trái tim.”
Sứ điệp hôm nay mang lại cho chúng ta một niềm hy vọng lớn lao: Thiên Chúa không đánh giá chúng ta qua địa vị, tài năng hay vẻ hào nhoáng bên ngoài, nhưng qua sự chân thành của con tim. Đồng thời, Chúa cũng mời gọi chúng ta đừng vội vàng xét đoán anh chị em mình chỉ qua hiện tượng bên ngoài.
Xin Chúa ban cho chúng ta “đôi mắt của đức tin” và một trái tim biết cảm thông, để giữa những lề luật khô khan, chúng ta luôn nhận ra sự hiện diện sống động của “Con Người làm chủ luôn cả ngày sabát” (Mc 2,28). Amen.
Jean Henri Dunant, người sáng lập Hội Chữ Thập Đỏ và là chủ nhân giải Nobel Hòa bình đầu tiên[i], đã từng là một thương gia giàu có với nhiều tham vọng. Thế nhưng, khi chạm vào nỗi đau của nhân loại, ông đã đánh đổi tất cả để sống trọn vẹn lý tưởng Tin Mừng. Trong những ngày tháng cuối đời, dù sống trong nghèo khó và bị lãng quên, ông đã để lại một di ngôn bất hủ: “Hoặc tôi là môn đệ Đức Kitô, hoặc tôi không là gì cả.”
Câu nói quyết liệt ấy gợi lên trong chúng ta âm hưởng của bài Tin Mừng hôm nay. Khi người ta thắc mắc về chuyện ăn chay, Chúa Giêsu đã trả lời bằng một hình ảnh đầy tính cách mạng: “Rượu mới thì bầu cũng phải mới” (Mc 2,22).
Thái độ của Saulê trong bài đọc I là hình ảnh của “bầu da cũ”. Ông muốn dâng hy lễ cho Chúa, nhưng lại giữ lại những gì tốt nhất cho riêng mình và bất tuân lệnh Chúa. Tiên tri Samuen đã cảnh tỉnh ông: “Vâng lời thì tốt hơn của lễ” (1Sm 15,22). Chúa không cần những nghi thức rỗng tuếch hay sự đạo đức hình thức bên ngoài mà bên trong lại chứa đựng sự bất tuân và lòng tham.
Cũng vậy, đạo Công giáo không chỉ là việc giữ luật ăn chay hay đi lễ theo thói quen. Đó là thứ “rượu mới” của Thần Khí, đòi hỏi một “bầu da mới” là sự hoán cải tận căn. Trong bài giảng tại Nhà nguyện Santa Marta ngày 05 tháng 09 năm 2014, Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhấn mạnh: “Kitô giáo không chỉ là việc thay đổi một vài thói quen, mà là để cho Chúa Thánh Thần biến đổi trái tim. ‘Rượu mới, bầu da mới’: sự mới mẻ của Tin Mừng là tuyệt đối, trọn vẹn; nó chiếm lấy toàn bộ chúng ta.”
Vì thế, “ăn chay theo thời đại mới” – hay đúng hơn là sống tinh thần mới – không chỉ là nhịn ăn, mà là “nhịn” bớt cái tôi ích kỷ để chia sẻ với người nghèo.
Là thay vì giữ bộ mặt âu sầu, ta mang lấy niềm vui của người có Chúa.
Là thay vì gian lận trong buôn bán hay học tập để thu vén, ta chọn sự trung thực, ngay thẳng dù có thua thiệt.
Là “vâng lời tốt hơn của lễ”, biết lắng nghe tiếng lương tâm và Giáo Hội hơn là chạy theo trào lưu thế tục.
Gợi ý thực hành: Hôm nay, thay vì chỉ kiêng bớt một món ăn, bạn hãy thử “kiêng” một lời nói gây tổn thương và thay vào đó bằng một lời động viên, khen ngợi người bên cạnh.
Xin Chúa giúp chúng ta can đảm vứt bỏ những “bầu da cũ” của thói hư tật xấu, để tâm hồn ta trở nên tươi mới, xứng đáng đón nhận thứ rượu nồng nàn của Tình Yêu Cứu Độ.
CHIÊN THIÊN CHÚA – TỪ BỜ SÔNG GIOĐAN ĐẾN NHỊP ĐẬP CUỘC ĐỜI
“Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa bỏ tội trần gian” (Ga 1,29).
Is 49,3.5-6 ; 1Cr 1,1-3 ; Ga 1,29-34
Lm. John Trần
Hôm nay, chúng ta bước vào Chúa Nhật II Thường Niên, rời bỏ sự ấm áp của hang đá để ra đi đến bờ sông Giođan lộng gió.
Tại đây, chúng ta không còn thấy các thiên thần ca hát hay các mục đồng vây quanh nữa. Thay vào đó, chúng ta gặp lại Gioan Tẩy Giả – vị ngôn sứ với lối sống khắc khổ, tiếng nói vang rền như sấm sét. Và quan trọng hơn cả, chúng ta thấy ngón tay của ông.
Trong Tin Mừng hôm nay, Gioan không giảng về luân lý, ông không kêu gọi sửa đường. Ông làm một hành động đơn giản nhưng mang tính quyết định cho lịch sử cứu độ: Ông giơ tay chỉ vào một người thợ mộc Nazareth đang tiến lại và tuyên bố: “Đây là Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa bỏ tội trần gian” (Ga 1,29).
Lời giới thiệu ấy, thưa cộng đoàn, không phải là một lời xã giao. Nó là một bản tuyên ngôn đức tin chấn động, làm thay đổi hoàn toàn cách nhân loại hiểu về Thiên Chúa và về ơn cứu độ.
Tại sao lại là “Chiên” và “Gánh tội”?
Có bao giờ chúng ta tự hỏi: Tại sao Đấng Cứu Thế đầy quyền năng của Thiên Chúa không được ví như một con sư tử dũng mãnh của chi tộc Giuđa, hay một đại bàng kiêu hãnh thống trị bầu trời? Tại sao lại là “Chiên” – một loài vật yếu đuối, hiền lành và dễ bị tổn thương?
Để hiểu được điều này, chúng ta phải trở về với tâm thức của người Do Thái. Hình ảnh “Chiên” gợi lên hai dòng chảy ký ức bi tráng:
Là Chiên Vượt Qua trong đêm xuất hành tại Ai Cập, máu chiên bôi lên cửa đã cứu dân khỏi sứ thần hủy diệt.
Là Người Tôi Trung Đau Khổ mà ngôn sứ Isaia đã mô tả: “Như chiên bị đem đi làm thịt, như cừu câm nín khi bị xén lông” (Is 53,7).
Khi gọi Đức Giêsu là “Chiên”, Gioan Tẩy Giả mạc khải rằng: Thiên Chúa không cứu độ thế gian bằng bạo lực, bằng gươm giáo hay sự áp đặt quyền lực. Ngài cứu độ bằng Tình Yêu Tự Hiến.
Đặc biệt, động từ mà Gioan sử dụng: “Đấng xóa bỏ tội trần gian”. Trong nguyên ngữ Hy Lạp là Airōn. Đức cố Giáo hoàng Bênêđictô XVI, với sự uyên bác tuyệt vời, đã giải thích rằng từ này mang hai nghĩa: vừa là “xóa bỏ”, nhưng cũng vừa là “nhấc lên”, “ghé vai gánh lấy”. Đức Giêsu không xóa tội như cách chúng ta dùng tẩy xóa một vết mực trên giấy. Không! Ngài xóa tội bằng cách gánh sức nặng khủng khiếp của tội lỗi, của sự phản bội, sự hận thù và khổ đau nhân loại lên chính thân thể mình. Ngài mang lấy sức nặng ấy, vác nó lên đồi Canvê và tiêu hủy nó bằng chính Máu của Ngài. Đó là cái giá của Tình Yêu.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIII, trong thông điệp bất hủ Tametsi Futura Prospicientibus (năm 1900), đã từng tha thiết nhắc nhở nhân loại rằng: “Bất hạnh lớn nhất của con người là xa rời Đấng Cứu Chuộc”. Tại sao? Vì ngoài “Chiên Thiên Chúa”, không ai có đủ “máu thánh thiện” để trả lại cho chúng ta phẩm giá làm con, không ai đủ sức gánh thay cho chúng ta gánh nặng của cái chết đời đời.
Những “Con Chiên” gánh vác nỗi đau giữa đời thường
Hình ảnh “gánh lấy nỗi đau của người khác” không chỉ là một khái niệm thần học xa vời trong sách vở. Nó vẫn đang diễn ra, sống động và đầy cảm động ngay giữa lòng xã hội Việt Nam chúng ta những ngày đầu năm 2026 này.
Chúng ta hãy nhìn vào câu chuyện phi thường tại Bệnh viện Bạch Mai vừa qua. Các y bác sĩ đã kiên trì suốt 47 ngày đêm ròng rã, xuyên qua cả những ngày nghỉ lễ, để giành giật sự sống cho một bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn nguy kịch (vừa xuất viện ngày 06/01/2026)[i]. Trong 47 ngày ấy, họ đã phải đưa ra những quyết định đau đớn như cắt bỏ một phần cơ thể để giữ lại mạng sống cho bệnh nhân. Họ chấp nhận kiệt sức, chấp nhận áp lực ngàn cân, chấp nhận rủi ro nghề nghiệp. Các bác sĩ ấy đã làm gì? Họ đã “gánh lấy” sự nguy kịch của bệnh nhân, “mang lấy” nỗi lo âu của gia đình người bệnh để đổi lấy sự hồi sinh. Đó chẳng phải là hình ảnh phản chiếu sống động của Đấng Chăn Chiên Lành nghề hay sao?
Tập thể y bác sĩ liên chuyên khoa tham gia cứu chữa cho người bệnh – Nguồn: BV Bạch Mai
Hay như chúng ta thấy những các bạn trẻ trong các câu lạc bộ “Bảo vệ sự sống“. Điểm chung của họ là gì? Là họ chọn lối sống không vị kỷ. Thay vì chọn việc nhẹ nhàng, họ chọn việc khó. Thay vì sống cho riêng mình, họ chọn gánh vác trách nhiệm với cộng đồng.
Những con người ấy, dù có thể không tuyên xưng cùng một đức tin như chúng ta, nhưng qua hành động hy sinh và phục vụ, họ đang họa lại dung mạo của “Chiên Thiên Chúa” – Đấng đến để phục vụ chứ không phải để được phục vụ.
Mặt khác, thay vì tìm kiếm những tấm gương xa lạ, chúng ta hãy nhìn vào chính lịch sử sống động của Giáo hội. Hãy nhớ lại hình ảnh Thánh Maximiliano Kolbe trong trại tập trung Auschwitz năm xưa. Khi ngài bước ra khỏi hàng và nói với tên lính Đức quốc xã: ‘Tôi muốn chết thay cho người tù này’, ngài đã họa lại trọn vẹn hình ảnh của Chiên Thiên Chúa – Đấng chấp nhận chết để người khác được sống.
Hay gần gũi hơn ngay tại quê hương Việt Nam, chúng ta hãy nhìn vào những nữ tu tại các trại phong Di Linh, Bến Sắn, hay các soeur đang chăm sóc bệnh nhân HIV/AIDS giai đoạn cuối tại các mái ấm. Họ không được vinh danh trên tivi, không có ánh hào quang sân khấu, nhưng họ đang hằng ngày, hằng giờ kề cận, lau rửa những vết thương lở loét mà người đời xa lánh.
Điểm chung của họ là gì? Là họ chọn lối sống không vị kỷ. Thay vì chọn việc nhẹ nhàng, họ chọn việc khó. Thay vì sống cho riêng mình, họ chọn gánh vác trách nhiệm và nỗi đau của tha nhân…
Hãy trở nên “Ngón tay của Gioan”
Trở lại với Bài đọc II hôm nay, Thánh Phaolô gọi chúng ta là “những người đã được thánh hiến trong Đức Kitô Giêsu”. Chúng ta được thánh hiến, được tách riêng ra, không phải để đóng cửa lại trong nhà thờ hưởng thụ sự bình an ích kỷ. Chúng ta được thánh hiến để trở thành những ngón tay chỉ đường.
Thế giới hôm nay, với sự phát triển chóng mặt của công nghệ và AI, con người dễ dàng tìm thấy mọi thông tin, nhưng lại rất khó tìm thấy ý nghĩa cuộc đời. Họ lạc lối giữa những “thần tượng” ảo. Đây chính là lúc người Kitô hữu phải đóng vai trò của Gioan Tẩy Giả.
Làm sao để người Việt Nam hôm nay nhận ra Chúa Giêsu là Chiên Thiên Chúa?
Họ sẽ nhận ra Chúa, khi thấy những người cha, người mẹ Công giáo biết “gánh đỡ” gánh nặng cho nhau, kiên nhẫn chịu đựng những khuyết điểm của nhau thay vì chỉ trích và ly tán.
Họ sẽ nhận ra Chúa, khi thấy người trẻ Công giáo chúng ta trung thực trong học tập và làm việc, dám nói không với gian dối, sống một cuộc đời “được thánh hiến” giữa môi trường đầy cám dỗ.
Họ sẽ nhận ra Chúa, khi thấy chúng ta biết thay thế bạo lực bằng sự hiền lành, thay thế kiêu ngạo bằng khiêm nhường, như lời Đức Thánh Cha Phanxicô đã dạy: “Môn đệ của Chiên thì không được có nanh vuốt của sói, mà phải lấy sự vô tội thắng ác tâm, lấy tình yêu thắng sức mạnh bạo tàn”.
Lời mời gọi từ Bàn Tiệc Thánh
Chỉ ít phút nữa đây, trên bàn thờ này, linh mục sẽ nâng cao Mình Thánh Chúa và lặp lại chính lời của Gioan Tẩy Giả cách đây 2000 năm: “Đây Chiên Thiên Chúa, đây Đấng xóa bỏ tội trần gian…”.
Trong giây phút linh thiêng đó, xin mỗi người chúng ta đừng chỉ nhìn bằng đôi mắt thể xác, mà hãy nhìn bằng đôi mắt đức tin. Hãy mang tất cả những gánh nặng, những tội lỗi bí ẩn, những lo âu về cơm áo gạo tiền, và cả những bệnh tật của chúng ta… hãy đặt tất cả vào tay Ngài. Vì Ngài là Đấng duy nhất có thể gánh vác và xóa bỏ chúng.
Và khi đã được nuôi dưỡng bằng Thịt và Máu Chiên Thiên Chúa, xin cho chúng ta, khi bước ra khỏi cửa nhà thờ, sẽ trở thành những “ngón tay” sống động. Để qua cách sống yêu thương, hy sinh và gánh vác của chúng ta, những người xung quanh – đồng nghiệp, hàng xóm, bạn bè – có thể thốt lên rằng: “Tôi đã thấy Thiên Chúa hiện diện nơi con người này”.
Đó chính là sứ mạng của chúng ta trong tuần lễ mới này.
Lạy Mẹ Maria, Nữ Vương các Thánh Tông Đồ, xin cầu cho chúng con. Amen.
