KIỆN TOÀN LỀ LUẬT
““Đừng tưởng rằng Ta đến để hủy bỏ Luật pháp và các tiên tri; Ta đến không phải để hủy bỏ mà để làm trọn chúng” (Mt 5,17).
Hc 15,15-20 ; 1Cr 2,6-10; Mt 5,17-37
Lm.John Trần
Có bao giờ chúng ta tự hỏi: Tại sao Thiên Chúa lại ban cho con người lề luật? Phải chăng Ngài muốn đặt ra những rào cản để hạn chế sự tự do của chúng ta? Hay lề luật chính là những “biển báo giao thông” trên hành trình tiến về hạnh phúc đích thực?
Hôm nay, Phụng vụ Lời Chúa của Chúa Nhật VI Thường Niên năm A mở ra trước mắt chúng ta một viễn tượng cao cả về tự do và trách nhiệm. Chúa Giêsu không trình bày lề luật như những gánh nặng đè lên vai, nhưng như một nẻo đường dẫn đến sự trọn hảo. Ngài mời gọi chúng ta không chỉ dừng lại ở mặt chữ của lề luật, mà phải thấu triệt “trái tim” của lề luật đó.
- Tự do: Đặc ân và sự chọn lựa
Trong bài đọc thứ nhất, tác giả sách Huấn Ca đã đặt chúng ta trước một thực tại quan trọng: “Trước mặt con người là cửa sinh cửa tử, ai thích gì sẽ được cái đó” (Hc 15,17). Đây là một lời khẳng định mạnh mẽ về phẩm giá của con người. Thiên Chúa không tạo dựng chúng ta như những con rối được điều khiển bởi định mệnh. Ngài ban cho chúng ta trí tuệ và ý chí tự do. Ngài tôn trọng con người đến mức để cho chúng ta có quyền chọn lựa giữa sự sống và sự chết, giữa phúc lành và nguyền rủa.
Tuy nhiên, tự do không có nghĩa là muốn làm gì thì làm. Tự do đích thực chính là khả năng chọn lựa điều tốt đẹp nhất cho linh hồn mình. Khi chúng ta chọn tuân giữ các điều răn, đó không phải là sự nô lệ cho luật pháp, mà là sự tự nguyện gắn kết với sự khôn ngoan của Đấng Sáng Tạo. Bởi lẽ, “đôi mắt Chúa nhìn xem những kẻ kính sợ Người, và Người thấu suốt mọi hành động của con người” (Hc 15,19). Lề luật chính là ánh sáng giúp chúng ta không vấp ngã trong đêm tối của sự tự phụ.
Thánh Phaolô trong bài đọc II quả quyết rằng những điều này không phải là sự khôn ngoan của thế gian, mà là “sự khôn ngoan nhiệm mầu của Thiên Chúa” (1Cr 2,7). Thế giới có thể bảo chúng ta là “dại” khi nhẫn nhịn, là “ngốc” khi chịu thiệt thòi để giữ sự thật, là “cổ hủ” khi giữ sự khiết tịnh. Nhưng Thánh Phaolô nhắc nhở: “Điều mắt chẳng hề thấy, tai chẳng hề nghe, lòng người không hề nghĩ tới, đó lại là điều Thiên Chúa đã dọn sẵn cho những ai yêu mến Người” (1Cr 2,9).
Niềm vui của người Kitô hữu không đến từ việc thỏa mãn các bản năng tự nhiên, nhưng đến từ bình an sâu thẳm khi biết mình đang sống đẹp lòng Chúa. Đó là niềm hy vọng rằng, khi chúng ta “chặt tay”, “móc mắt” – tức là dứt khoát cắt tỉa những thói hư tật xấu – chúng ta không mất đi sự tự do, mà là đang giải phóng chính mình khỏi xiềng xích của tội lỗi để được sống dồi dào hơn.
- Sự kiện toàn của Đức Kitô
Bước sang Tin Mừng theo thánh Mátthêu, Chúa Giêsu đưa ra một nhắc bảo quan trọng: “Thầy bảo cho anh em biết: nếu anh em không ăn ở công chính hơn các kinh sư và người Pharisêu, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời” (Mt 5,20).
Chúng ta biết rằng các kinh sư và người Pharisêu thời đó là những bậc thầy về việc giữ luật hình thức. Họ giải thích và giữ luật chi li từng tí một. Vậy tại sao Chúa Giêsu lại yêu cầu chúng ta phải “công chính hơn” họ? Thưa, vì Ngài muốn chúng ta chuyển dịch từ việc tuân giữ bên ngoài sang sự biến đổi bên trong. Chúa Giêsu không đến để bãi bỏ luật Mô-sê, nhưng để “kiện toàn” (Mt 5,17). Kiện toàn nghĩa là đổ đầy tình yêu vào trong những khuôn vàng thước ngọc đó.
Về vấn đề này, Đức Thánh Cha Phanxicô trong bài giảng tại Quảng trường Thánh Phêrô, ngày 16 tháng 2 năm 2014 đã kết luận: “Dưới ánh sáng giáo huấn của Chúa Kitô, mỗi giới răn đều bộc lộ ý nghĩa trọn vẹn của nó như một yêu cầu của tình yêu thương, và tất cả đều quy tụ lại trong giới răn trọng đại nhất: yêu mến Thiên Chúa hết lòng và yêu thương người lân cận như chính mình”
- Những kiện toàn cần thiết của tình yêu
Chúa Giêsu dùng phương pháp đối chiếu: “Anh em đã nghe Luật dạy rằng… Còn Thầy, Thầy bảo anh em…” để soi rọi vào tận ngõ ngách của tâm hồn.
Về sự khiết tịnh: Luật cũ dạy “Chớ ngoại tình”. Chúa Giêsu nhìn sâu hơn: “Bất cứ ai nhìn người phụ nữ mà thèm muốn, thì trong lòng đã ngoại tình với người ấy rồi” (Mt 5,28). Đây là một lời cảnh tỉnh mạnh mẽ giữa thời đại bùng nổ của truyền thông và hình ảnh nhạy cảm. Chúa mời gọi chúng ta giữ gìn đôi mắt và trái tim. Sự trung thành trong hôn nhân không chỉ là việc không có quan hệ ngoài luồng, mà là giữ cho tâm hồn luôn hướng về người bạn đời với sự tôn trọng và tình yêu duy nhất.
Về sự giận ghét: Luật cũ dạy “Chớ giết người”. Chúa Giêsu dạy rằng ngay cả việc giận ghét, mắng anh em mình là “đồ ngốc” cũng đã là một hình thức sát nhân trong tư tưởng (Mt 5,22). Tại sao? Vì sự sống không chỉ bị tiêu diệt bằng gươm đao, mà còn bị bóp nghẹt bằng những lời mạt sát và sự khinh miệt. Trong gia đình hiện đại, đôi khi chúng ta không dùng bạo lực tay chân, nhưng lại dùng “bạo lực lạnh” – sự im lặng đáng sợ hoặc những lời mỉa mai làm tổn thương người bạn đời và con cái. Chúa dạy chúng ta: hãy làm hòa trước khi dâng lễ (Mt 5,24). Sự hiệp thông với Chúa không bao giờ tách rời khỏi sự hòa giải với anh em.
Về sự thành thật: Chúa Giêsu mời gọi chúng ta sống chân thật đến mức không cần phải thề thốt. “Hễ ‘có’ thì phải nói ‘có’, ‘không’ thì phải nói ‘không’; thêm thắt điều gì là do ác quỷ” (Mt 5,37). Một xã hội mục nát là khi con người không còn tin vào lời nói của nhau. Một Kitô hữu đích thực là người mà lời nói của họ có sức nặng của sự thật, không lắt léo, không dối trá để trục lợi…. ; Đức Giáo Hoàng Francis tại Quảng trường Thánh Phêrô, Chủ nhật, ngày 16 tháng 2 năm 2014 ngài nói rằng: “Bằng cách này, Chúa Giê-su nhắc nhở chúng ta rằng lời nói có thể giết người! Khi chúng ta nói rằng một người có lưỡi như rắn, điều đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là lời nói của họ giết người! Không chỉ sai khi cướp đi mạng sống của người khác, mà còn sai khi gieo rắc sự giận dữ vào người đó, vu khống và nói xấu họ.
Điều này dẫn chúng ta đến vấn đề buôn chuyện: buôn chuyện cũng có thể giết chết, bởi vì nó giết chết danh tiếng của một người! Buôn chuyện thật khủng khiếp! Lúc đầu, nó có vẻ là một điều tốt đẹp, thậm chí là thú vị, giống như thưởng thức một viên kẹo. Nhưng cuối cùng, nó lấp đầy trái tim bằng sự cay đắng, và thậm chí đầu độc chúng ta. Điều tôi nói với các bạn là sự thật, tôi tin chắc rằng nếu mỗi người trong chúng ta quyết định tránh buôn chuyện, cuối cùng chúng ta sẽ trở nên thánh thiện!
Vậy thưa anh chị em, làm sao để Sống Lời Chúa hôm nay? Xin gợi ý những điều sau:
Trong lời nói: Hãy tập thói quen nói lời chúc lành thay vì chỉ trích. Khi cơn giận nổi lên, hãy nhớ lời Chúa: giận ghét là một bước dẫn đến sự chết. Hãy học cách im lặng để cầu nguyện trước khi thốt ra lời làm tan vỡ lòng người khác.
Trong sự chung thủy: Các đôi vợ chồng hãy làm mới lại tình yêu bằng sự tôn trọng và tận tụy. Hãy bảo vệ gia đình mình khỏi những “ánh mắt thèm muốn” từ những cám dỗ bên ngoài bằng cách dành thời gian chất lượng cho nhau.
Trong sự trung thực: Hãy là những bậc cha mẹ làm gương về sự thành thật. Đừng bao giờ dạy con cái nói dối, dù là những lời nói dối nhỏ nhặt nhất.
Chúng ta hãy cầu xin Chúa Thánh Thần – Đấng thấu suốt mọi sự, kể cả những gì sâu thẳm nơi Thiên Chúa – đến trợ giúp yếu đuối của chúng ta. Xin Người ban cho chúng ta lòng can đảm để không chỉ giữ luật “vì sợ phạt”, nhưng giữ luật “vì yêu mến”.
Bởi vì, như Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI đã nhắn nhủ trong Truyền Tin ngày 13 tháng 2 năm 2011: ” Vì vậy, mọi giới răn đều trở thành chân lý khi là yêu cầu của tình yêu, và tất cả đều quy tụ về một điều răn duy nhất: yêu mến Đức Chúa Trời hết lòng và yêu thương người lân cận như chính mình. Thánh Phaolô viết: “Tình yêu là sự trọn vẹn của Luật pháp” (Rm 13:10).”
Và chúng ta dùng lời Đức Giáo Hoàng Francis kết luận bài chia sẻ này là: “Dưới ánh sáng giáo huấn của Chúa Kitô, mỗi giới răn đều bộc lộ ý nghĩa trọn vẹn của nó như một yêu cầu của tình yêu thương, và tất cả đều quy tụ lại trong giới răn trọng đại nhất: yêu mến Thiên Chúa hết lòng và yêu thương người lân cận như chính mình.”(16/2/2014)
Ước mong ánh sáng Tin Mừng hôm nay thấu tận tâm hồn mỗi người, mang lại sự bình an và biến đổi cuộc đời chúng ta trở nên khí cụ của tình yêu Thiên Chúa giữa thế gian. Amen.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
ĐTC.Benedict XVI. (2011, 13 tháng 02). Angelus, 13 February 2011. Vatican.va. Truy cập từ: https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/angelus/2011/documents/hf_ben-xvi_ang_20110213.html
ĐTC.Phanxicô. (2014, 16 tháng 02). Angelus, 16 February 2014. Vatican.va. Truy cập từ: https://www.vatican.va/content/francesco/en/angelus/2014/documents/papa-francesco_angelus_20140216.html
