MÙA CHAY

QUAN TÂM TỚI NGƯỜI KHÁC

“Thế rồi người nghèo này chết, và được thiên thần đem vào lòng ông Áp-ra-ham. Ông nhà giàu cũng chết, và người ta đem chôn.”

Gr 17,5-10; Lc 16, 19 – 31

Lm.John Trần

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu vẽ nên một bức tranh với hai mảng màu đối lập đến nghẹt thở: một bên là ông nhà giàu “mặc toàn lụa là gấm vóc, ngày ngày yến tiệc linh đình“, và bên kia là anh Ladarô nghèo khổ, “mình đầy ghẻ chốc, nằm trước cổng“, thèm được những mảnh vụn rơi xuống từ bàn tiệc (Lc 16,19-21).

Điều đáng suy ngẫm là Tin Mừng không hề nói ông nhà giàu này đã ức hiếp hay đánh đập anh Ladarô. Tội của ông không phải là tội ác trực tiếp, mà là tội dửng dưng. Ông đã để cho sự hưởng thụ ích kỷ làm mù đôi mắt, khiến ông không còn nhìn thấy một con người đang thoi thóp ngay sát cổng nhà mình. Khoảng cách từ bàn tiệc đến cổng nhà tuy chỉ vài bước chân, nhưng trong lòng ông nhà giàu, đó là một vực thẳm ngăn cách giữa sự sống xa hoa và nỗi đau đồng loại.

Cảnh tượng này không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn đang hiện hữu sống động giữa xã hội hôm nay. Thấp thoáng bên cạnh những tòa cao ốc lộng lẫy là những mái lều tạm bợ bằng bìa các-tông. Bên cạnh những bữa tiệc thừa mứa là những cụ già lưng khom nhặt nhạnh từng vỏ lon bia bán kiếm sống qua ngày. Trong Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm Vui Tin Mừng), Đức Thánh Cha Phanxicô đã mạnh mẽ cảnh báo: “Nền kinh tế loại trừ và bất bình đẳng này đang giết chết… Người ta không còn có thể chấp nhận sự thực rằng có những người dửng dưng trước những người đang phải chịu cảnh nghèo đói cùng cực” (ĐTC.Phanxicô, 2013).

Lòng người “nham hiểm khôn dò” (Gr 17,9) đôi khi che đậy sự ích kỷ dưới lớp vỏ bọc lịch sự. Chúng ta có thể bước ngang qua một người gặp nạn để khỏi “liên lụy”, hoặc nhắm mắt trước nỗi đau của hàng xóm để bảo vệ sự bình an giả tạo của mình. Nhưng Chúa phán: “Ta thấu suốt tâm hồn và dò xét tâm can… Ta sẽ thưởng phạt ai nấy tuỳ theo cách nó sống và việc nó làm” (Gr 17,10).

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định rằng: “Lòng nhân ái đối với người nghèo là một chứng tá cho đức ái Kitô giáo… Thiên Chúa sẽ chúc phúc cho những ai giúp đỡ người nghèo và phản đối những ai quay lưng lại với họ” (GLHTCG, số 2444). Sự quan tâm đến tha nhân không phải là một lựa chọn tùy ý, mà là một đòi hỏi tất yếu của đức tin. Nếu chúng ta đóng cửa lòng trước người anh em, chúng ta đang tự tay đóng cửa Thiên Đàng của chính mình.

Mùa Chay là cơ hội để chúng ta lấp đầy “vực thẳm” của sự vô cảm. Quan tâm đến người khác không chỉ là bố thí đồng tiền, mà còn là một ánh mắt thấu cảm, một lời hỏi thăm chân thành, một sự trách nhiệm đối với nỗi đau của người xung quanh.

Lạy Chúa, xin phá tan lớp băng giá của sự thờ ơ trong trái tim chúng con. Xin cho chúng con biết mở mắt để nhìn thấy Chúa nơi những người nghèo khổ, biết mở tay để sẻ chia và mở lòng để yêu thương, hầu chúng con không bao giờ phải hối tiếc khi đối diện với tòa án tình yêu của Chúa.

Amen.

LỜI NÓI LÀ BẠC, CHỨNG TÁ LÀ VÀNG

“Họ nói mà không làm. Họ bó những gánh nặng mà chất lên vai người ta, nhưng chính họ lại không buồn động ngón tay vào” (Mt 23,3-4)

Is 1,10.16-20 ; Mt 23,1-12

Lm.John Trần

Trước Chúa Kitô giáng sinh chừng hơn một năm, ở nước La Mã có hoàng đế Nê-rô nổi tiếng là ông vua tàn bạo rất thích phạt tội nhân bằng cách cho sư tử xé xác họ.

Cứ mỗi lần xử, Nê-rô lại cùng hoàng hậu và các quan văn võ lên khán đài chứng kiến. Quần chúng cũng được phép đến xem.

Một hôm, có tên tử tội bị đẩy vào chuồng sư tử. Ai nấy đều phập phồng kinh hãi cho phút thọ hình của anh ta.

Nhưng lạ thay, lần này con sư tử hung dữ chỉ nhảy chồm lên rồi đến trước tội nhân hít hít cái mũi mà thôi. Quân lính làm thế nào nó cũng mặc. Đoạn nó cúi đầu chào tội nhân rối ngoắt đuôi đi vào với vẻ mặt buồn rầu như bị một cái gì đe dọa.

Theo luật, nếu sư tử không ăn thịt thì tội nhân được tha bổng.

Nê-rô lấy làm lạ, nên trước khi tha về, ông ta gọi tội nhân đến mà hỏi:

– Nhà ngươi làm cách nào mà con sư tử của trẫm không dám đụng đến. Phải nói cho trẫm biết, trẫm sẽ thưởng tiền để về làm ăn.

Tội nhân đáp:

– Tâu bệ hạ, thần không làm gì mà cũng không bùa phép chi cả mà chỉ khẽ bảo nó một câu.

– Câu gì? Nê-rô hỏi gấp

Anh ta thưa:

– Muôn tâu bệ hạ, thần chỉ bảo: “Mày muốn ăn tao, cứ việc. Nhưng tao cho mày hay, ăn xong thế nào nhà vua cũng bắt mày đọc diễn văn tỏ cảm tưởng và cám ơn. Vậy nếu mày muốn ăn tao, hãy lo thảo diễn văn trước đi. Muôn tâu bệ hạ, ấy thế là nó hoảng hồn ngay”………….

Nhà văn Gilbert Chesterton từng kể một câu chuyện ngụ ngôn hóm hỉnh trên đây về thời bạo chúa Nero, Câu chuyện trào phúng ấy nhắm thẳng vào một căn bệnh nan y của mọi thời đại: căn bệnh “nghiện diễn văn” – nói rất hay nhưng làm chẳng được bao nhiêu.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu đã dùng những lời hết sức nặng nề để khiển trách các kinh sư và người Pharisêu: “Họ nói mà không làm. Họ bó những gánh nặng mà chất lên vai người ta, nhưng chính họ lại không buồn động ngón tay vào” (Mt 23,3-4). Ngài vạch trần sự giả hình của những kẻ chỉ lo trau chuốt vẻ bề ngoài, ưa thích ghế danh dự và những lời chào thưa nơi công cộng, nhưng tâm hồn lại trống rỗng tình yêu và sự dấn thân.

Tại sao Chúa Giêsu lại khắt khe với việc “nói mà không làm” như vậy?

Thứ nhất, lời nói suông làm băng hoại đức tin. Khi một người Kitô hữu nói về bác ái nhưng lại sống ích kỷ, nói về sự tha thứ nhưng lại nuôi lòng hận thù, họ đang trở thành rào cản ngăn người khác đến với Chúa. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định: “Chứng tá của đời sống Kitô hữu và các việc lành được thực hiện trong tinh thần siêu nhiên, có sức mạnh lôi cuốn người ta tin vào Thiên Chúa” (GLHTCG, số 2044). Ngược lại, những lời nói bóng bẩy thiếu hành động chỉ là “thanh la phèng phèng” vô dụng.

Thứ hai, hành động là thước đo duy nhất của lòng mến. Thiên Chúa không nhìn vào sự uyên bác của diễn văn, Ngài nhìn vào đôi bàn tay phục vụ. Ngôn sứ Isaia trong bài đọc I đã kêu gọi: “Hãy thôi làm ác, hãy học làm điều thiện, tìm kiếm công lý” (Is 1,16-17). Lời kêu gọi ấy vẫn vang vọng trong Mùa Chay này: Hãy biến những kinh đền tội trên môi miệng thành những bước chân đến với người nghèo khổ, biến những dự định thánh thiện thành hành động cụ thể.

Đức Thánh Cha Phanxicô, trong bài giảng ngày 23 tháng 2 năm 2016, đã nhắc nhở rằng: “Kitô giáo là một tôn giáo chân thực, thi hành những công việc tốt lành chứ không phải là một tôn giáo chỉ biết nói suông, làm những việc giả hình và tìm kiếm hư danh… Đức Kitô dạy chúng ta con đường của việc làm, chứ không phải con đường của sự phô trương. Sự đạo đức đích thực là thực thi lòng thương xót chứ không phải là múa may chữ nghĩa” (ĐTC.Phanxicô, 2016).

Đặc biệt, đối với các bậc làm cha mẹ và những người nắm giữ trách nhiệm, lời giảng dạy hùng hồn nhất chính là mẫu gương sống động. Con trẻ không học bằng tai, chúng học bằng mắt. Chúng sẽ không tin vào Thiên Chúa nếu cha mẹ chúng chỉ nói về Chúa mà sống thiếu công bằng và yêu thương.

Lạy Chúa, Chúa đã giảng dạy chúng con không chỉ bằng lời nói, mà bằng chính mạng sống trên Thập giá. Xin cho chúng con biết bớt đi những lời hứa hão huyền và thêm vào những hành động bác ái âm thầm. Xin cho cuộc đời chúng con trở thành một bài giảng không lời, nhưng đầy sức thuyết phục nhờ sự chân thành và dấn thân.

Amen.

CHỚ XÉT ĐOÁN

“Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán”

Đnl 9,4b – 10 ; Lc 6,36 -38

Lm.John Trần

    Ngày nọ Khổng Tử dẫn đệ tử từ nước Lỗ sang nước Tề. Trong đám đệ tử có Nhan Hồi và Lộ Tử là hai môn sinh được Khổng Tử sủng ái nhất.

Thời Đông Chu, loạn lạc khắp nơi khiến dân chúng lầm than đói khổ. Thầy trò Khổng Tử cũng có nhiều ngày nhịn đói cầm hơi. Ngày đầu tiên đến đất Tề, Khổng Tử và các môn sinh được một người nhà giàu biếu một ít gạo. Khổng Tử liền phân công: Lộ Tử và các môn sinh khác vào rừng kiếm củi, còn Nhan Hồi đảm nhận việc nấu cơm.

Đang đọc sách ở nhà trên, Khổng Tử bỗng nghe thấy tiếng động ở nhà bếp. Nhìn xuống, Ngài bắt gặp Nhan Hồi đang mở vung xới cơm cho tay vào nắm từng nắm nhỏ rồi bỏ vào miệng. Khổng Tử than thở: “Người học trò tín cẩn nhất của Ta lại là kẻ ăn vụng”.

Khi Lộ Tử và các môn sinh khác trở về, Khổng Tử cho tập họp các môn sinh lại và nói:

– “Bữa cơm đầu tiên trên đất Tề làm cho Thầy chạnh lòng nhớ đến quê hương, Thầy muốn xới một bát cơm để cúng Cha mẹ. Nhưng liệu nồi cơm này có sạch không?”.

Nhạn Hồi chắp tay thưa: “Dạ nồi cơm này không sạch. Bởi vì, khi cơm vừa chín, con mở vung ra xem thử. Chẳng may một cơn gió tràn vào. Bồ hóng và bụi rơi xuống làm bẩn nồi cơm. Sau đó con xới cơm bẩn ra định vất đi. Nhưng nghĩ rằng cơm ít mà anh em thì đông. Cho nên con đã ăn phần cơm ấy. Thưa Thầy như vậy là hôm nay con đã ăn cơm rồi.”

Nghe Nhạn Hồi nói xong, Khổng Tử lại ngẩng mặt lên trời mà than rằng: “Chao ôi! Thế ra trên đời này có những việc chính mắt mình trông thấy rành rành mà vẫn không hiểu được đúng sự thật. Suýt nữa Khổng Tử này trở thành kẻ hồ đồ”. ………………

Có một ranh giới rất mong manh giữa “nhìn thấy” và “thấu hiểu”. Câu chuyện về đức Khổng Tử và người học trò Nhan Hồi là một bài học đắt giá về sự hồ đồ của lý trí khi thiếu vắng cái nhìn của con tim. Ngay cả một bậc thánh hiền, khi tận mắt chứng kiến đệ tử “ăn vụng”, cũng đã suýt rơi vào sai lầm nếu không có sự đối thoại chân thành. Hóa ra, nắm cơm mà Nhan Hồi ăn không phải là hành vi tham lam, mà là một sự hy sinh thầm lặng: ông ăn phần cơm bẩn để dành phần sạch cho thầy và anh em.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu đưa ra một mệnh lệnh mang tính sống còn cho đời sống cộng đoàn: “Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán. Anh em đừng tuyên án, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa tuyên án” (Lc 6,37).

Tại sao Chúa lại cấm chúng ta xét đoán?

Thứ nhất, vì chúng ta không bao giờ thấy hết sự thật. Giống như Khổng Tử, chúng ta thường chỉ thấy cái “vỏ” bên ngoài của hành động mà không thấu suốt được “nhân” bên trong của động cơ. Chỉ một mình Thiên Chúa mới là Đấng thấu suốt tâm can. Khi chúng ta vội vàng lên án người khác, chúng ta đang vô tình cướp quyền xét xử của Thiên Chúa. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhắc nhở chúng ta phải tránh mọi thái độ xét đoán hồ đồ: “Để không rơi vào sự xét đoán hồ đồ, mỗi người phải cẩn thận giải thích theo chiều hướng tốt, nếu có thể được, những ý nghĩ, lời nói và hành động của tha nhân” (GLHTCG, số 2478).

Thứ hai, vì chúng ta đều là những tội nhân. Thật mâu thuẫn khi một người đầy thương tích lại đi chê cười vết sẹo của người khác. Đức Thánh Cha Phanxicô đã cảnh báo về sự “nguội lạnh của lòng mến” dẫn đến thái độ chỉ trích và oán hận: “Sự xét đoán khắc nghiệt dành cho kẻ khác thường là tấm gương phản chiếu sự kiêu ngạo của chính mình” (Phanxicô, 2018). Thay vì dùng chiếc kính lúp để soi mói lỗi lầm của anh em, Chúa muốn chúng ta dùng chiếc gương để soi lại sự bất toàn của chính mình.

Chúa Giêsu không chỉ dừng lại ở việc cấm xét đoán, Ngài còn mời gọi một thái độ tích cực hơn: “Hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ” (Lc 6,36). Mùa Chay là cơ hội để chúng ta thay đổi nhãn quan: từ ánh mắt soi mói sang ánh mắt cảm thông, từ bàn tay chỉ trích sang bàn tay nâng đỡ. Bởi vì, “Anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa sẽ đong lại cho anh em bằng đấu ấy” (Lc 6,38).

Lạy Chúa, xin cho chúng con một trái tim biết bao dung để trước khi định buông lời xét đoán, chúng con biết dừng lại để lắng nghe và yêu thương. Xin giúp chúng con nhớ rằng: chỉ khi biết tha thứ cho anh em, chúng con mới xứng đáng nhận lãnh lòng thương xót của Chúa.

Amen.