Năm Chẵn

CẦU NGUYỆN TRONG KHIÊM NHƯỜNG

“Vì Ta muốn tình yêu chứ không cần hy lễ, thích được các ngươi nhận biết hơn là được của lễ toàn thiêu”

Hs 6,1-6 ; Lc 18,9-14

Lm. John Trần

Trong đời sống xã hội, chúng ta thường thấy những cách phô trương sự giàu sang hay lòng nhân đức nhằm tìm kiếm sự ngưỡng mộ của người đời. Có những người làm từ thiện nhưng mục đích chính lại là để quảng bá danh tiếng cá nhân. Thế nhưng, trong thế giới của ân sủng, giá trị của một hành động không nằm ở quy mô bên ngoài, mà ở nhịp đập của trái tim bên trong.

Lời Chúa hôm nay qua ngôn sứ Hôsê đã vang lên một lời xác quyết: “Vì Ta muốn tình yêu chứ không cần hy lễ, thích được các ngươi nhận biết hơn là được của lễ toàn thiêu” (Hs 6,6). Thiên Chúa không “cần” những vật chất chúng ta dâng tiến, bởi Ngài là chủ tể muôn loài. Điều Ngài khao khát chính là sự nhận biết và lòng mến chân thành của chúng ta.

Dụ ngôn về người Pharisêu và người thu thuế trong Tin Mừng Luca (Lc 18,9-14) là một bức tranh đối lập sâu sắc về thái độ này. Người Pharisêu đứng thẳng, liệt kê hàng loạt công trạng: ăn chay mỗi tuần hai lần, dâng một phần mười thu nhập… Ông coi những việc đạo đức ấy như một bản hợp đồng khiến Thiên Chúa phải “mắc nợ” mình. Sự tự mãn đã biến lời cầu nguyện của ông thành lời ca tụng chính mình, và vô tình đóng chặt cửa lòng trước ơn cứu độ. Ngược lại, người thu thuế “đứng xa xa, thậm chí chẳng dám ngước mắt lên trời, vừa đấm ngực vừa thưa rằng: ‘Lạy Thiên Chúa, xin thương xót con là kẻ tội lỗi‘” (Lc 18,13).

Đức Thánh Cha Phanxicô, trong bài giảng ngày 1 tháng 6 năm 2016, đã nhấn mạnh: “Người Pha-ri-si cầu nguyện với Chúa, nhưng thực chất ông ta chỉ đang tự tán dương mình. Ông ta đang cầu nguyện với chính mình! Thay vì có Chúa ở trước mắt, ông ta lại có một tấm gương … Người Pha-ri-si bước về phía Đền thờ, tự tin vào bản thân, nhưng ông không nhận ra rằng trái tim mình đã lạc lối…. Nếu lời cầu nguyện của người kiêu ngạo không đến được trái tim Chúa, thì sự khiêm nhường của người nghèo sẽ mở rộng trái tim Ngài. Chúa có một điểm yếu dành cho những người khiêm nhường. Trước một trái tim khiêm nhường, Chúa mở rộng trái tim Ngài hoàn toàn. .. ” (ĐTC.Phanxicô, 1/6/2016).

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo cũng dạy rằng: “Khiêm nhường là nền tảng của cầu nguyện. “Chúng ta không biết cầu nguyện thế nào cho đúng” (Rô-ma 8:26). Khiêm nhường là thái độ chấp nhận lời cầu nguyện, nhưng không chấp nhận ân điển của lời cầu nguyện: trước mặt Đức Chúa Trời, con người chỉ là kẻ ăn xin” (GLHTCG, số 2559).

Một việc thiện hay một giờ kinh lễ chỉ thực sự có giá trị cứu độ khi nó được thực hiện với động lực là tình yêu và sự lệ thuộc hoàn toàn vào Chúa. Nếu chúng ta đi lễ, dâng cúng hay làm tông đồ chỉ để tìm sự an tâm giả tạo hoặc sự kính trọng của người khác, chúng ta đang lầm lạc như người Pharisêu kia.

Mùa Chay mời gọi chúng ta “trở về” với chân lý về chính mình: Chúng ta là những tội nhân được yêu thương. Sự công chính không đến từ nỗ lực cá nhân để “mua” ơn Chúa, nhưng là hồng ân Thiên Chúa ban cho những tâm hồn biết tan nát khiêm cung. Như lời ngôn sứ Hôsê mời gọi: “Hãy cùng nhau trở về với Đức Chúa” (Hs 6,1), để Ngài chữa lành và ban sự sống.

Ước gì mỗi khi đến với Chúa, chúng ta biết cởi bỏ tấm áo giáp của sự kiêu ngạo, để chỉ còn lại một tâm hồn đơn sơ, phó thác. Chỉ khi ấy, chúng ta mới có thể ra về và được Thiên Chúa coi là người công chính.

TÌNH YÊU TRỌN VẸN

“Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực ngươi.”

Hs 14,2-10 ; Mc 12,28b-34

Nhà thơ Leigh Hunt viết, “Một đêm nọ, Abou Ben Adhem thức dậy, thấy một thiên thần đang ghi vào một cuốn sổ vàng tên của những người yêu mến Thiên Chúa. Abou hỏi, “Có tên tôi không?”. Thiên thần đáp, “Rất tiếc, không!”. Abou nói, “Vậy xin ngài hãy viết tên tôi như một người yêu thương đồng loại!”. Hôm sau, thiên thần lại đến với danh sách những người yêu mến Thiên Chúa và tên của Abou Ben Adhem đứng đầu!”.

Bài thơ của Leigh Hunt cho ta thấy một chân lý: tình yêu đích thực đối với Thiên Chúa và tình yêu đích thực đối với đồng loại như ‘hai mặt của một đồng xu’. Trung tâm của toàn bộ mặc khải Kitô giáo không nằm ở những điều cấm đoán khô khan, mà nằm ở một mối tương quan tình yêu duy nhất và tuyệt đối.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, khi một kinh sư hỏi về điều răn đứng đầu, Chúa Giêsu đã không ngần ngại nhắc lại bản tuyên xưng đức tin cốt lõi của Israel: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực ngươi” (Mc 12,30).

Yêu mến Thiên Chúa “hết lòng” nghĩa là gì? Đó không phải là một tình cảm hời hợt, mà là một sự cam kết trọn vẹn của ý chí và sự tự do. Thiên Chúa là “vị Thiên Chúa hay ghen” không phải vì Ngài ích kỷ, nhưng vì Ngài biết rằng chỉ khi đặt Ngài làm trọng tâm, con người mới tìm thấy hạnh phúc đích thực. Ngài là Đấng đã tác tạo, ban hơi thở và thậm chí hy sinh Con Một để cứu chuộc chúng ta. Vì thế, tình yêu đáp trả phải là một tình yêu không chia sẻ, như lời Chúa Giêsu từng khẳng định: “Không ai có thể làm tôi hai chủ” (Mt 6,24).

Tuy nhiên, trong hành trình đức tin, không ít lần chúng ta đã “ngoại tình” với những ngẫu tượng mới: tiền bạc, danh vọng hay cái tôi ích kỷ. Bài đọc I từ ngôn sứ Hôsê là một lời tỏ tình tha thiết của Thiên Chúa dành cho những tâm hồn lầm lạc: “Ta sẽ chữa chúng khỏi tội bất trung, sẽ yêu thương chúng hết tình… Ta sẽ như làn sương mai làm nó vươn lên như bông huệ” (Hs 14,5-6). Thiên Chúa không trừng phạt để tiêu diệt, nhưng sửa dạy để phục hồi vẻ đẹp nguyên thủy của chúng ta.

Tình yêu với Thiên Chúa không thể tách rời tình yêu tha nhân: Chúa Giêsu đã kiện toàn điều răn này khi nối kết việc mến Chúa với việc “Yêu người thân cận như chính mình” (Mc 12,31). Mọi hy lễ, mọi việc đạo đức sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu vắng lòng bác ái.

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo cũng dạy rằng: “ Niềm tin vào tình yêu của Chúa bao gồm một lời kêu gọi và nghĩa vụ đáp lại tình yêu của Chúa bằng tình yêu chân thành. Điều răn thứ nhất dạy chúng ta phải yêu Chúa trên hết mọi sự, và yêu thương toàn thể tạo vật qua Ngài và vì Ngài” (GLHTCG, số 2093). Việc giữ luật không phải để đổi lấy công trạng, nhưng là hoa trái của một trái tim đang yêu. Khi chúng ta thực lòng hoán cải và trở về, cuộc đời chúng ta sẽ “sum sê tựa ô-liu tươi tốt, toả hương thơm ngát như rừng Li-băng” (Hs 14,7).

Mùa Chay là thời gian thuận tiện để chúng ta dọn dẹp những “ông chủ” đang chiếm ngự lòng mình, để Thiên Chúa thực sự là Chúa của cuộc đời ta.

Xin cho chúng ta hiểu rằng, khi yêu Chúa hết mình, chúng ta không mất đi điều gì, nhưng lại tìm được tất cả.

Thứ Năm Tuần III – Mùa Chay

THÁO CỞI SỰ NGOAN CỐ – MỞ LÒNG CHO ÁNH SÁNG

“Nếu Tôi dùng ngón tay Thiên Chúa mà trừ quỷ, thì quả là Triều Đại Thiên Chúa đã đến giữa các ông” (Lc 11,20)

Gr 7,23-28 ; Lc11,14-23

Lm. John Trần

Có một bi kịch lớn nhất của lòng người không phải là sự yếu đuối, mà là sự ngoan cố. Sự ngoan cố biến trái tim con người thành một pháo đài đóng kín, nơi ánh sáng của sự thật và tình thương không thể xuyên thấu.

Trong bài đọc I, ngôn sứ Giêrêmia đã thốt lên lời than trách của Thiên Chúa đối với dân Người: “Chúng chẳng nghe, chẳng để tai, cứ theo những suy tính của mình, theo tâm địa ngoan cố xấu xa; chúng đã lùi chứ không tiến” (Gr 7,24). Lời này như một tấm gương soi chiếu mọi thời đại. Con người thường có xu hướng bám chặt vào cái tôi ích kỷ, vào những thành kiến hẹp hòi để rồi từ khước mọi lời mời gọi hoán cải.

Câu chuyện về tướng lãnh Aristide thời Hy Lạp cổ đại là một ví dụ điển hình. Chỉ vì không chịu nổi khi nghe thiên hạ ca tụng ông là “người công chính” mà một thị dân đã bỏ phiếu trục xuất ông. Sự đố kỵ làm mù quáng lương tâm, khiến con người ghét bỏ cái thiện chỉ vì cái thiện ấy phơi bày sự thấp kém của chính họ. Trong Tin Mừng hôm nay, chúng ta thấy một sự ngoan cố còn khủng khiếp hơn. Khi Chúa Giêsu trừ quỷ câm, thay vì vui mừng vì quyền năng Thiên Chúa đang hiện diện, những kẻ biệt phái lại xuyên tạc: “Ông ấy dựa thế quỷ vương Bê-en-zê-bun mà trừ quỷ” (Lc 11,15).

Chúa Giêsu khẳng định một chân lý mạnh mẽ: “Nếu Tôi dùng ngón tay Thiên Chúa mà trừ quỷ, thì quả là Triều Đại Thiên Chúa đã đến giữa các ông” (Lc 11,20). Ngài sẵn sàng tha thứ cho những yếu đuối, những vấp ngã do thân phận tro bụi, nhưng Ngài không thể tha thứ cho kẻ ngoan cố – vì kẻ ấy đã tự từ chối ơn tha thứ. Đó chính là tội phạm đến Chúa Thánh Thần, tội đóng cửa tâm hồn trước sự thật.

Để cảnh báo về sự cứng lòng này, tác giả: Constance, T. Hull  nhấn mạnh rằng: “Hành trình nên thánh không thể chiến thắng bằng kiêu ngạo. Chúng ta chỉ đạt được điều đó nhờ sự khiêm nhường, sẵn sàng đặt Thiên Chúa làm trung tâm cuộc đời, và phục tùng ý muốn của Ngài trên ý muốn của chúng ta. Đối với những người ngoan cố thì đây thực sự là một cuộc đấu tranh, vì chúng ta thường muốn làm theo ý riêng mình hoặc muốn biết tại sao Thiên Chúa đòi chúng ta làm điều gì đó trước khi chúng ta thi hành”(Constance, T. Hull. 2023).

Mùa Chay là cơ hội để chúng ta tự vấn: Tôi có đang “cứng đầu cứng cổ” trước những lời góp ý chân thành không? Tôi có đang ghen tị với những thành công và sự thánh thiện của anh chị em mình không? Sự ngoan cố thường núp bóng dưới danh nghĩa “bảo vệ quan điểm”, nhưng thực chất là sự kiêu ngạo ngăn cản chúng ta nên thánh.

Ước gì lời cầu nguyện của ngôn sứ Giêrêmia thức tỉnh chúng ta: “Hãy nghe tiếng Ta, Ta sẽ là Thiên Chúa các ngươi” (Gr 7,23). Xin Chúa tháo cởi mọi xiềng xích của sự cố chấp, để trái tim chúng ta trở nên mềm mại trước tác động của Thánh Thần, biết đón nhận sự thật để được tự do đích thực.

TRUNG THÀNH VỚI LUẬT CHÚA – KIỆN TOÀN TRONG TÌNH YÊU

“Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn”

Đnl 4,1.5-9 ; Mt 5,17-19

Lm. John Trần

Phụng vụ Lời Chúa hôm nay đặt chúng ta trước một sự thật cốt lõi về đời sống đức tin: Tương quan giữa con người với lề luật. Trong bài đọc I, ông Môsê đã khẩn thiết nhắc nhở dân Israel: “Giờ đây, hỡi Israel, hãy nghe những thánh chỉ và quyết định tôi dạy cho anh em… để anh em được sống” (Đnl 4,1). Đến thời Tân Ước, Chúa Giêsu không bãi bỏ những lề luật ấy, nhưng Ngài khẳng định: “Thầy đến không phải là để bãi bỏ, nhưng là để kiện toàn” (Mt 5,17).

Kiện toàn luật pháp không phải là thêm vào những quy định khắt khe, mà là đưa lề luật trở về với cái “hồn” của nó: đó là Tình yêu và Sự thật. Một minh chứng hùng hồn cho tinh thần “kiện toàn” này chính là cuộc đời của Thánh Thomas More (1478-1535). Là Chưởng ấn vương quốc Anh, ngài đứng trước một lựa chọn tàn khốc: Tuân theo ý muốn thế tục của vua Henri VIII để bảo toàn mạng sống, hay trung thành với lề luật Thiên Chúa về đặc tính đơn hôn và quyền bính của Hội Thánh.

Khi bạn hữu khuyên ngài hãy giả vờ thề hứa môi miếng để thoát vòng lao lý, vị thánh đã khước từ bằng một lương tâm rực sáng: “Tôi không thể lừa dối chính mình và lừa đảo người khác như thế được”. Ngài hiểu rằng, lề luật không phải là những văn bản khô khan, mà là tiếng nói của Thiên Chúa vang vọng trong thâm tâm.

Đức Thánh Cha Phanxicô, trong Tông huấn Gaudete et Exsultate, đã nhắc nhở chúng ta Luật lệ mà không có tình yêu và sự trung thành với sự thật thì chỉ là những gánh nặng trống rỗng :  “Thế nhưng vẫn còn một số Kitô hữu cố đi theo con đường khác: con đường công chính hóa bằng nỗ lực riêng của mình, nghĩa là tôn thờ ý chí phàm nhân và các khả năng của con người. Hệ quả từ đó là họ tự mãn cho mình là trung tâm và là thành phần ưu tú, nhưng không có tình yêu đích thật. Điều này biểu hiện qua nhiều thái độ có vẻ rất khác nhau: bị ám ảnh bởi luật lệ, bận tâm đến vẻ hào nhoáng của các lợi lộc xã hội và chính trị, chăm chút phô trương đến phụng vụ, đạo lý và uy tín của Hội Thánh, kiêu hãnh về khả năng xử lý các vấn đề thực tế, và quá lo lắng đến những chương trình tự quản và tự thể hiện mình” (ĐTC.Phanxicô, 2018, số 57).

Thế giới hôm nay đang cổ võ cho một lối sống hưởng thụ, nơi người ta sẵn sàng “bãi bỏ” những chuẩn mực đạo đức để đổi lấy lợi ích cá nhân. Có biết bao nhiêu người đã phớt lờ tiếng lương tâm, sẵn sàng gian dối trong kinh doanh, bất trung trong đời sống gia đình, hay thỏa hiệp với cái ác để được yên thân. Họ quên rằng, khi phá đổ lề luật của Thiên Chúa, họ cũng đang phá đổ chính nền tảng hạnh phúc và sự sống của mình.

Chúa Giêsu cảnh báo: “Ai bãi bỏ dù chỉ là một trong những điều răn nhỏ nhất ấy… thì sẽ bị gọi là kẻ nhỏ nhất trong Nước Trời” (Mt 18,19). Giữ luật Chúa không phải là một sự nô lệ, nhưng là một sự tự do đích thực – tự do khỏi sự kiềm tỏa của tội lỗi. Thánh Thomas More đã bước lên đoạn đầu đài với niềm vui, vì ngài biết mình đang giữ trọn đạo làm người và đạo làm con Chúa.

Ước gì mỗi chúng ta, khi đối diện với những cám dỗ thỏa hiệp trong cuộc sống, biết thưa lên như vị thánh: “Tôi là tôi tớ trung thành của nhà vua, nhưng trước hết là của Thiên Chúa“. Xin cho chúng ta biết yêu mến luật Chúa, vì đó là con đường dẫn đến sự sống đời đời.

  THA THỨ ĐỂ ĐƯỢC THA THỨ

“Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là đến bảy mươi lần bảy.”

Đn 3,25.34-43 ; Mt 18,21-35

Lm. John Trần

Trong hành trình Mùa Chay thánh, Giáo hội mời gọi chúng ta nhìn sâu vào tương quan giữa mình với Thiên Chúa và với tha nhân qua lăng kính của lòng thương xót. Trang Tin Mừng hôm nay mở đầu bằng một câu hỏi rất thực tế của Phêrô: “Thưa Thầy, nếu anh em con xúc phạm đến con, thì con phải tha thứ đến mấy lần? Có đến bảy lần không?” (Mt 18,21). Con số bảy vốn tượng trưng cho sự trọn vẹn, nhưng câu trả lời của Chúa Giêsu đã phá vỡ mọi giới hạn định lượng: “Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là đến bảy mươi lần bảy” (Mt 18,22).

Chúa Giêsu dùng dụ ngôn về hai con nợ để soi sáng bài học này. Một bên là tên mắc nợ mười ngàn yến vàng – một con số khổng lồ không thể chi trả; một bên là người bạn chỉ nợ một trăm quan tiền – một món nợ nhỏ bé. Hình ảnh nhà vua chạnh lòng thương tha bổng món nợ tày đình chính là chân dung Thiên Chúa. Đứng trước Ngài, chúng ta đều là những tội nhân mang nợ: nợ sự sống, nợ ân sủng, và nợ cả những lần bất trung. Như lời nguyện của Azaria trong bài đọc I: “Giờ đây, chúng con hết lòng đi theo Chúa, kính sợ Chúa và tìm kiếm thánh nhan Chúa” (Đn 3,41), chúng ta chỉ có thể cậy trông vào lòng lân tuất vì “những ai tin cậy vào Chúa sẽ không phải thất vọng” (Đn 3,40).

Bi kịch xảy ra khi tên đầy tớ vừa được tha nợ lại ra tay bóp cổ bạn mình vì một món nợ nhỏ. Anh ta đã nhận được lòng thương xót nhưng lại từ chối trở thành máng xối của lòng thương xót ấy. Khi chúng ta khước từ tha thứ, chúng ta tự tách mình ra khỏi dòng chảy cứu độ của Thiên Chúa.

Tha thứ không phải là bỏ qua công lý, nhưng là để tình yêu vượt thắng hận thù. Nếu chúng ta giữ khư khư lòng căm phẫn, chúng ta đang tự giam mình trong ngục tù của chính mình. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhắc nhở: “Lòng thương xót chỉ thấm nhập vào lòng chúng ta khi chúng ta biết tha thứ cho những kẻ xúc phạm đến mình” (GLHTCG, số 2840).

Lời kết thúc của Chúa Giêsu thật nghiêm khắc nhưng đầy tình phụ tử: “Cha Thầy ở trên trời cũng sẽ đối xử với anh em như thế, nếu mỗi người trong anh em không hết lòng tha thứ cho anh em mình” (Mt 18,35). Xin Chúa cho chúng ta hiểu rằng, tha thứ cho người khác không phải là một ban ơn, mà là điều kiện để chúng ta được sống trong bình an của Chúa.

Ước gì trong Mùa Chay này, mỗi khi đọc lời kinh Lạy Cha: “Xin tha nợ chúng con như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con“, chúng ta thực sự dám mở lòng để yêu thương như Chúa đã yêu.