TỪ NGHI LỄ BÊN NGOÀI ĐẾN TÌNH YÊU BÊN TRONG
“Dân này tôn kính Ta bằng môi bằng miệng, còn lòng chúng thì lại xa Ta” (Mc 7,6)
1V8,22-23.27-30; Mc 7,1-13
Lm. John Trần
Trong đời sống đức tin, chúng ta thường dễ rơi vào cái bẫy của sự chỉn chu bề ngoài mà quên mất cái cốt lõi bên trong. Bài Tin Mừng hôm nay (Mc 7,1-13) tường thuật cuộc tranh luận giữa Chúa Giêsu và những người Pharisêu về truyền thống rửa tay. Đối với họ, đạo đức được đo bằng việc tuân giữ tỉ mỉ các tập tục: “Họ còn giữ nhiều tập tục khác nữa như rửa chén bát, bình lọ và các đồ đồng” (Mc 7,4). Nhưng Chúa Giêsu đã dùng lời ngôn sứ Isaia để cảnh tỉnh: “Dân này tôn kính Ta bằng môi bằng miệng, còn lòng chúng thì lại xa Ta” (Mc 7,6).
Chúa Giêsu không phủ nhận sự sạch sẽ, nhưng Người kịch liệt phản đối lối sống đạo “duy hình thức” – nơi mà người ta dùng luật lệ để che đậy một trái tim thiếu vắng tình thương.
Trong bài đọc I, vua Salomon khi khánh thành Đền Thờ đã thốt lên: “Có thật Thiên Chúa cư ngụ dưới đất chăng? Này, trời cao thẳm còn không chứa nổi Ngài, huống chi là ngôi nhà con đã xây đây!” (1V 8,27). Salomon hiểu rằng Thiên Chúa không bị giới hạn trong bốn bức tường gạch đá, Ngài hiện diện nơi tâm hồn chân thành.
Hôm nay, Giáo hội mừng kính Thánh nữ Scholastica – em gái của Thánh Đan sĩ Bênêđictô. Cuộc đời bà là một minh chứng sống động cho việc ưu tiên tình yêu trên lề luật. Chuyện kể rằng trong cuộc gặp gỡ cuối cùng, bà đã xin anh mình ở lại qua đêm để đàm đạo về tâm linh. Thánh Bênêđictô từ chối vì kỷ luật đan viện không cho phép ông ở ngoài dòng đêm đó. Thánh Scholastica đã gục đầu cầu nguyện, và một cơn mưa dữ dội ập đến khiến thánh nhân không thể ra về. Khi Thánh Bênêđictô phàn nàn, bà trả lời: “Em xin anh, anh chẳng nghe; em xin Chúa, Chúa đã nhậm lời“. Thánh Grêgôriô Cả đã nhận xét về sự kiện này: “Bà làm được nhiều hơn vì bà yêu mến nhiều hơn“.
Thánh Scholastica không phá đổ kỷ luật, nhưng bà nhắc chúng ta rằng: luật lệ phải phục vụ tình yêu, chứ không phải giam cầm nó. Trong Tông huấn Gaudete et Exsultate, Đức Thánh Cha Phanxicô đã cảnh báo về hình thức “đạo đức giả” khi quá chú trọng vào những quy tắc khô khan: “Thường khi, vì đi ngược với sự thúc đẩy của Thần Khí, đời sống của Giáo Hội trở thành một món mẫu của bảo tàng hay của riêng một thiểu số ưu tuyển. Điều này xảy ra khi một số nhóm Kitô hữu đề cao thái quá một số quy tắc, tập tục hay những lối hành xử riêng nào đó. Khi ấy, Tin Mừng có nguy cơ bị giản lược và bị bóp nghẹt, bị tước mất tính đơn sơ, sức hấp dẫn và hương vị của nó” (Phanxicô, 2018, số 58). Ngài cũng nhấn mạnh trong Bài giảng tại Nhà trọ Thánh Marta rằng: “Lòng đạo đức thực sự không phải là một chiếc áo khoác ngoài, mà là một trái tim biết rung cảm trước Thiên Chúa và tha nhân” (Phanxicô, 2014).
Kính thưa anh chị em, đôi khi chúng ta đi lễ hằng ngày, đọc kinh râm ran nhưng lại mang một trái tim xét nét, khinh khi người khác. Đó là lúc chúng ta “gạt bỏ mệnh lệnh của Thiên Chúa để nắm giữ truyền thống của người phàm” (Mc 7,8). Chúa muốn chúng ta giữ sạch chén bát, nhưng Ngài khao khát chúng ta giữ sạch tâm hồn khỏi sự vô cảm và lòng kiêu ngạo.
Ước gì qua lời chuyển cầu của Thánh Scholastica, chúng ta biết đặt tình yêu lên trên hết. Xin cho mỗi chúng ta khi bước vào nhà thờ, không chỉ mang theo cái xác không hồn, nhưng mang theo một trái tim rực cháy niềm tin, để ánh sáng Tin Mừng thực sự chiếu soi vào mọi ngõ ngách của đời sống hằng ngày.