TÔN GIÁO

CHỚ XÉT ĐOÁN

“Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán”

Đnl 9,4b – 10 ; Lc 6,36 -38

Lm.John Trần

    Ngày nọ Khổng Tử dẫn đệ tử từ nước Lỗ sang nước Tề. Trong đám đệ tử có Nhan Hồi và Lộ Tử là hai môn sinh được Khổng Tử sủng ái nhất.

Thời Đông Chu, loạn lạc khắp nơi khiến dân chúng lầm than đói khổ. Thầy trò Khổng Tử cũng có nhiều ngày nhịn đói cầm hơi. Ngày đầu tiên đến đất Tề, Khổng Tử và các môn sinh được một người nhà giàu biếu một ít gạo. Khổng Tử liền phân công: Lộ Tử và các môn sinh khác vào rừng kiếm củi, còn Nhan Hồi đảm nhận việc nấu cơm.

Đang đọc sách ở nhà trên, Khổng Tử bỗng nghe thấy tiếng động ở nhà bếp. Nhìn xuống, Ngài bắt gặp Nhan Hồi đang mở vung xới cơm cho tay vào nắm từng nắm nhỏ rồi bỏ vào miệng. Khổng Tử than thở: “Người học trò tín cẩn nhất của Ta lại là kẻ ăn vụng”.

Khi Lộ Tử và các môn sinh khác trở về, Khổng Tử cho tập họp các môn sinh lại và nói:

– “Bữa cơm đầu tiên trên đất Tề làm cho Thầy chạnh lòng nhớ đến quê hương, Thầy muốn xới một bát cơm để cúng Cha mẹ. Nhưng liệu nồi cơm này có sạch không?”.

Nhạn Hồi chắp tay thưa: “Dạ nồi cơm này không sạch. Bởi vì, khi cơm vừa chín, con mở vung ra xem thử. Chẳng may một cơn gió tràn vào. Bồ hóng và bụi rơi xuống làm bẩn nồi cơm. Sau đó con xới cơm bẩn ra định vất đi. Nhưng nghĩ rằng cơm ít mà anh em thì đông. Cho nên con đã ăn phần cơm ấy. Thưa Thầy như vậy là hôm nay con đã ăn cơm rồi.”

Nghe Nhạn Hồi nói xong, Khổng Tử lại ngẩng mặt lên trời mà than rằng: “Chao ôi! Thế ra trên đời này có những việc chính mắt mình trông thấy rành rành mà vẫn không hiểu được đúng sự thật. Suýt nữa Khổng Tử này trở thành kẻ hồ đồ”. ………………

Có một ranh giới rất mong manh giữa “nhìn thấy” và “thấu hiểu”. Câu chuyện về đức Khổng Tử và người học trò Nhan Hồi là một bài học đắt giá về sự hồ đồ của lý trí khi thiếu vắng cái nhìn của con tim. Ngay cả một bậc thánh hiền, khi tận mắt chứng kiến đệ tử “ăn vụng”, cũng đã suýt rơi vào sai lầm nếu không có sự đối thoại chân thành. Hóa ra, nắm cơm mà Nhan Hồi ăn không phải là hành vi tham lam, mà là một sự hy sinh thầm lặng: ông ăn phần cơm bẩn để dành phần sạch cho thầy và anh em.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu đưa ra một mệnh lệnh mang tính sống còn cho đời sống cộng đoàn: “Anh em đừng xét đoán, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa xét đoán. Anh em đừng tuyên án, thì anh em sẽ không bị Thiên Chúa tuyên án” (Lc 6,37).

Tại sao Chúa lại cấm chúng ta xét đoán?

Thứ nhất, vì chúng ta không bao giờ thấy hết sự thật. Giống như Khổng Tử, chúng ta thường chỉ thấy cái “vỏ” bên ngoài của hành động mà không thấu suốt được “nhân” bên trong của động cơ. Chỉ một mình Thiên Chúa mới là Đấng thấu suốt tâm can. Khi chúng ta vội vàng lên án người khác, chúng ta đang vô tình cướp quyền xét xử của Thiên Chúa. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhắc nhở chúng ta phải tránh mọi thái độ xét đoán hồ đồ: “Để không rơi vào sự xét đoán hồ đồ, mỗi người phải cẩn thận giải thích theo chiều hướng tốt, nếu có thể được, những ý nghĩ, lời nói và hành động của tha nhân” (GLHTCG, số 2478).

Thứ hai, vì chúng ta đều là những tội nhân. Thật mâu thuẫn khi một người đầy thương tích lại đi chê cười vết sẹo của người khác. Đức Thánh Cha Phanxicô đã cảnh báo về sự “nguội lạnh của lòng mến” dẫn đến thái độ chỉ trích và oán hận: “Sự xét đoán khắc nghiệt dành cho kẻ khác thường là tấm gương phản chiếu sự kiêu ngạo của chính mình” (Phanxicô, 2018). Thay vì dùng chiếc kính lúp để soi mói lỗi lầm của anh em, Chúa muốn chúng ta dùng chiếc gương để soi lại sự bất toàn của chính mình.

Chúa Giêsu không chỉ dừng lại ở việc cấm xét đoán, Ngài còn mời gọi một thái độ tích cực hơn: “Hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ” (Lc 6,36). Mùa Chay là cơ hội để chúng ta thay đổi nhãn quan: từ ánh mắt soi mói sang ánh mắt cảm thông, từ bàn tay chỉ trích sang bàn tay nâng đỡ. Bởi vì, “Anh em đong bằng đấu nào, thì Thiên Chúa sẽ đong lại cho anh em bằng đấu ấy” (Lc 6,38).

Lạy Chúa, xin cho chúng con một trái tim biết bao dung để trước khi định buông lời xét đoán, chúng con biết dừng lại để lắng nghe và yêu thương. Xin giúp chúng con nhớ rằng: chỉ khi biết tha thứ cho anh em, chúng con mới xứng đáng nhận lãnh lòng thương xót của Chúa.

Amen.

TRỞ NÊN HOÀN THIỆN NHƯ CHA TRÊN TRỜI

“Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em” (Mt 5,44)

Đnl 26,16-19 ; Mt 5, 43 – 48

Lm.John Trần

Có một câu chuyện ngụ ngôn về một người đàn ông nước Tề, đêm nằm mơ thấy kẻ lạ vào nhà mắng chửi mình. Dù chỉ là một giấc mơ, nhưng khi tỉnh dậy, lòng ông uất nghẹn vì cho rằng danh dự bị xúc phạm. Ông điên cuồng đi tìm “kẻ thù trong mộng” suốt năm ngày đêm không nghỉ. Để rồi, vì không tìm thấy ai để trút giận, ông ta kiệt sức, uất hận mà chết. Câu chuyện cho thấy một sự thật cay đắng: Đôi khi kẻ thù lớn nhất không ở bên ngoài, mà nằm ngay trong cõi lòng tích chứa hận thù của chính mình. Sự thù ghét giống như liều thuốc độc mà ta uống vào nhưng lại mong cho người khác chết.

Lời Chúa hôm nay đưa chúng ta đến một đỉnh cao mới của đạo yêu thương: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em” (Mt 5,44). Đây có lẽ là mệnh lệnh khó thi hành nhất trong Tin Mừng, vì nó đi ngược lại với bản năng tự nhiên của con người là “ăn miếng trả miếng“. Thế nhưng, Chúa Giêsu không gọi chúng ta đến để sống một cuộc đời tầm thường. Ngài mời gọi chúng ta vươn tới sự cao thượng của con cái Chúa: “Anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện” (Mt 5,48).

Sự hoàn thiện của Thiên Chúa không phải là sự xa cách hay quyền năng áp đặt, mà là một tình yêu bao la không biên giới. Ngài là Đấng “cho mặt trời mọc lên soi sáng kẻ xấu cũng như người tốt, và cho mưa xuống trên người công chính cũng như kẻ bất lương” (Mt 5,45). Thiên Chúa không yêu thương theo điều kiện; Ngài yêu thương vì Ngài chính là Tình Yêu.

Trong Tông huấn Gaudete et Exsultate (Vui mừng và Hân hoan), Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhắn nhủ rằng: “Thánh thiện không có nghĩa là làm cho đôi mắt mờ đi trong một trạng thái xuất thần, nhưng là nhìn thấy Chúa nơi người khác, ngay cả nơi những người làm khổ chúng ta” (Phanxicô, 2018). Khi chúng ta yêu kẻ thù, chúng ta không phải là kẻ nhu nhược, nhưng là người đang phản chiếu khuôn mặt của Thiên Chúa – Đấng đã tha thứ cho những kẻ đóng đinh mình trên thập giá.

Yêu kẻ thù không có nghĩa là đồng tình với sự dữ họ làm, nhưng là từ chối để sự dữ đó khống chế tâm hồn mình. Khi ta cầu nguyện cho người thù ghét mình, xiềng xích của hận thù trong lòng ta bị bẻ gãy, nhường chỗ cho sự bình an và thanh thản. Đó chính là lúc chúng ta thực thi giao ước với Chúa như lời sách Đệ Nhị Luật: “Anh em phải đi theo đường lối của Người… để anh em trở thành một dân thánh cho Đức Chúa là Thiên Chúa của anh em” (Đnl 26,17.19).

Trong Thánh lễ này, chúng ta hãy can đảm dâng lên Chúa những gương mặt đã làm chúng ta tổn thương, những người đang gây khó dễ hay tìm cách bách hại chúng ta. Xin Chúa đổ tràn tình yêu của Ngài vào tâm hồn chúng ta, để chúng ta đủ sức thốt lên lời cầu nguyện chân thành: “Xin Chúa ban bình an và ơn lành cho họ“.

Lạy Chúa, xin biến đổi trái tim chai đá của chúng con thành trái tim thịt mềm, để chúng con không chỉ yêu những người yêu mình, nhưng biết mở lòng ra với tất cả mọi người, hầu trở nên dấu chỉ sống động của lòng thương xót Chúa giữa thế gian.

Amen.

LUẬT TÌNH YÊU

“Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra tòa. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng” (Mt 5,22)

Ed 18,21-28; Mt 5,20-26

Lm. John Trần

Bước vào hành trình Mùa Chay thánh, Giáo hội mời gọi chúng ta nhìn sâu vào tâm hồn để canh tân mối tương quan với Thiên Chúa và tha nhân. Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu đưa ra một tiêu chuẩn gây ngỡ ngàng: “Nếu anh em không ăn ở công chính hơn các kinh sư và người Pharisêu, thì sẽ chẳng được vào Nước Trời” (Mt 5,20).

Người Pharisêu vốn nổi tiếng về việc tuân giữ lề luật tỉ mỉ bên ngoài, nhưng Chúa Giêsu lại đòi hỏi một sự công chính vượt xa hơn thế. Đó không phải là sự công chính của những con số hay những nghi lễ hình thức, mà là sự công chính xuất phát từ một con tim thấm đẫm tình yêu. Ngài không chỉ cấm hành vi giết người, mà còn truy tận gốc rễ của sự dữ: “Ai giận anh em mình, thì đáng bị đưa ra tòa. Ai mắng anh em mình là đồ ngốc, thì đáng bị đưa ra trước Thượng Hội Đồng” (Mt 5,22).

Chúa Giêsu cảnh báo chúng qua những lời gắt gao này để cho thấy rằng: tội giết người không chỉ bắt đầu khi lưỡi gươm vung lên, nhưng nó đã thành hình ngay từ giây phút lòng ta nhen nhóm sự căm ghét, khinh miệt hay những lời mắng chửi xúc phạm đến nhân phẩm anh em. Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhắc nhở rằng: “Chỉ trong sự hiện diện của Thiên Chúa, chúng ta mới nhận ra mình là anh chị em của nhau, thay vì là những kẻ thù hay đối thủ” (Phanxicô, 2024). Khi chúng ta nuôi dưỡng sự giận dữ, chúng ta đang biến người anh em thành kẻ thù và tự tay đóng cánh cửa Nước Trời của chính mình.

Lề luật của Chúa là luật buộc tận đáy tâm hồn. Ngài muốn chúng ta hiểu rằng: việc thờ phượng Chúa không thể tách rời khỏi việc yêu thương tha nhân. Chúa dạy: “Nếu ông đang dâng lễ vật trước bàn thờ, mà sực nhớ có người anh em đang có chuyện bất bình với ông, thì hãy để của lễ lại đó… đi làm hòa với người anh em ấy đã” (Mt 5,23-24). Thiên Chúa không nhận của lễ từ một bàn tay đang vấy bẩn sự thù hận hay một trái tim đang chia rẽ.

Thật vậy, Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định: “Sự giận dữ tự nguyện đi tới chỗ muốn giết chết hay làm bị thương nặng nề người lân cận, là tội phạm nghịch nặng nề đến đức ái; đó là tội trọng” (GLHTCG, số 2302). Khi chúng ta dùng lời nói để “hạ nhục” hay dùng sự nóng giận để “triệt hạ” uy tín người khác, chúng ta đang cướp đi sự sống thiêng liêng của họ và phản bội lại quyền tối thượng của Thiên Chúa trên sự sống.

Ước mong mỗi lời nói, ánh mắt và hành động của chúng ta từ nay sẽ không còn gây sóng gió hay làm tan nát tâm hồn anh em, nhưng trở thành nhịp cầu của sự hòa giải và bình an.

Lạy Chúa, nếu Chúa chấp tội, nào ai đứng vững được? Trong bầu khí linh thánh của Mùa Chay, xin cho chúng con ơn hoán cải. Xin giúp chúng con biết dập tắt ngọn lửa giận dữ ngay khi nó mới nhen nhóm bằng sự nhịn nhục và bao dung. Xin cho chúng con hiểu rằng: chiến thắng lớn nhất không phải là hạ gục kẻ thù, mà là biến thù thành bạn bằng tình yêu Kitô giáo.

Amen.

KHUÔN VÀNG THƯỚC NGỌC TRONG TƯƠNG QUAN

“Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình thì anh em cũng hãy làm cho người ta”

Et 14,1.3-5.12-14; Mt 7,7-12

Lm. John Trần

Có một câu chuyện hóm hỉnh về Nasruddin, một người nổi tiếng là khó tính. Khi được hỏi tại sao ông không bao giờ lập gia đình, Nasruddin giải thích: “Suốt thời thanh xuân, tôi đã dành trọn thời gian để tìm kiếm người phụ nữ hoàn hảo. Tại Cairo, tôi gặp một người vừa đẹp vừa thông minh, nhưng nàng lại quá sắc sảo, thiếu sự dịu dàng. Tại Baghdad, tôi tìm thấy một người vừa đẹp, vừa thông minh lại quảng đại, nhưng chúng tôi lại chẳng bao giờ có cùng quan điểm. Cuối cùng, tôi đã gặp được nàng – người phụ nữ hoàn hảo nhất: đẹp, thông minh, nhân hậu và đức hạnh. Nàng hội tụ tất cả những gì tôi mơ ước!” Mọi người nôn nóng hỏi: “Vậy tại sao ông không cưới nàng?”. Nasruddin thở dài: “Tiếc thay, nàng cũng đang đi tìm một người đàn ông hoàn hảo. Và nàng đánh giá tôi là một người đàn ông quá nhiều thiếu sót!”

1. Căn bệnh “Đòi hỏi” và Sự quên lãng chính mình

Câu chuyện của Nasruddin phản chiếu một thực trạng tâm lý phổ biến của con người: chúng ta thường đặt ra những tiêu chuẩn rất cao cho người khác nhưng lại dễ dãi với chính mình. Chúng ta đòi hỏi người bạn đời phải tâm lý, đòi hỏi con cái phải ngoan ngoãn, đòi hỏi hàng xóm phải tử tế và đồng nghiệp phải tận tâm. Thế nhưng, có bao giờ chúng ta tự hỏi: “Tôi đã là người bạn đời tâm lý, người cha mẫu mực hay người hàng xóm tử tế chưa?”.

Đức Thánh Cha Phanxicôđã nhắc nhở rằng: “Thế giới sẽ tốt đẹp hơn không phải vì chúng ta đòi hỏi người khác thay đổi, nhưng vì chúng ta bắt đầu thay đổi chính mình”. Sự ích kỷ thường làm chúng ta mù quáng, khiến chúng ta chỉ nhìn thấy “cái rác” trong mắt anh em mà không thấy “cái xà” trong mắt mình.

2. “Khuôn vàng Thước ngọc” của Tin Mừng

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu đưa ra một nguyên tắc đạo đức tối thượng: “Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta.” (Mt 7,12).

Chúa không dạy chúng ta một thái độ thụ động như: “Điều gì mình không muốn thì đừng làm cho người”. Ngài mời gọi một thái độ chủ động và tích cực: Hãy làm trước.

Bạn muốn được tôn trọng? Hãy tôn trọng người khác trước.

Bạn muốn được tha thứ? Hãy tập bao dung với lầm lỗi của anh em.

Bạn muốn được lắng nghe? Hãy học cách thinh lặng để thấu hiểu người bên cạnh.

Chúa Giêsu khẳng định đây là tóm lược của “Luật Mô-sê và lời các ngôn sứ”. Nghĩa là, toàn bộ đạo lý cốt lõi của Kinh Thánh không nằm ở những lý thuyết cao siêu, mà nằm ở cách chúng ta đối xử với nhau trong cuộc sống hằng ngày.

3. Cậy trông vào sức mạnh của lời cầu nguyện

Để thực hiện được “Khuôn vàng Thước ngọc” này, con người yếu đuối của chúng ta cần đến ơn Chúa. Vì thế, ngay trước khi đưa ra quy luật ấy, Chúa Giêsu đã khích lệ chúng ta: “Anh em cứ xin thì sẽ được, cứ tìm thì sẽ thấy, cứ gõ cửa thì sẽ mở ra cho.” (Mt 7,7).

Chúa muốn chúng ta hãy kiên trì cầu nguyện. Cầu nguyện không phải để “sai bảo” Chúa làm theo ý mình, nhưng cầu nguyện để xin Chúa ban sức mạnh giúp chúng ta chiến thắng sự ích kỷ. Trong bài đọc I, hoàng hậu Ét-te đã quỳ xuống cầu nguyện trong cơn gian nan: “Lạy Chúa là Thiên Chúa của con, xin đến cứu giúp con, vì con cô đơn, chẳng có ai giúp đỡ ngoài Ngài.” (Et 14,14). Nhờ sự tin tưởng phó thác, bà đã tìm thấy can đảm để dấn thân cứu dân tộc mình. Mùa Chay chính là thời điểm để chúng ta “gõ cửa” lòng thương xót Chúa, xin Ngài biến đổi trái tim chai đá của chúng ta thành trái tim biết yêu thương.

4. Sống Mùa Chay: Từ “Đòi quyền lợi” đến “Trao yêu thương”

Thưa cộng đoàn, Mùa Chay không chỉ là ăn chay kiêng thịt, mà là ăn chay “sự xét nét” và “đòi hỏi”. Thay vì hăng máu kiện tụng, tranh chấp quyền lợi hay nằng nặc đòi người khác phải xoay quanh mình, chúng ta hãy tập sống thích nghi và hy sinh.

Trong gia đình: Vợ chồng thay vì trách móc, hãy nhìn vào những hy sinh của nhau.

Ngoài xã hội: Đừng chỉ đòi hỏi quyền lợi cá nhân mà quên đi bổn phận với cộng đồng.

Lạy Chúa, xin cho chúng con hiểu rằng: Hạnh phúc không đến từ việc nhận lãnh, nhưng đến từ việc cho đi. Xin ban cho chúng con trái tim quảng đại của Chúa, để chúng con biết làm cho anh em những gì chúng con mong ước cho chính mình. Nhờ đó, cuộc đời chúng con sẽ trở thành bài ca tôn vinh lòng nhân hậu của Chúa. Amen.