Chúa Nhật III Mùa Chay – Năm A

Chúa Nhật III Mùa Chay – Năm A

TỪ CƠN KHÁT BÊN BỜ GIẾNG ĐẾN MẠCH SUỐI TRƯỜNG SINH

“Ai uống nước tôi cho, sẽ không bao giờ khát nữa” (Ga 4,14).

Xh 17,3-7; Rm 5,1-2.5-8; Ga 4, 5-42

Lm.John Trần

Chúng ta đang sống trong một thế giới của những cơn khát. Cách đây một vài năm, thế giới từng kinh hoàng trước thảm họa kép tại Nhật Bản, khi chất phóng xạ đe dọa cả nguồn nước uống – thứ vốn là căn bản của sự sống. Tại Việt Nam, thị trường tràn ngập các loại nước giải khát đủ màu sắc, hương vị, được quảng cáo là sẽ làm dịu đi cơn nóng bức. Thế nhưng, có một sự thật hiển nhiên: không có loại nước khoáng hay nước ngọt nào uống xong mà chúng ta không bao giờ khát lại. Cơn khát thể lý là một lời nhắc nhở không ngừng về sự hữu hạn và mỏng giòn của thân phận con người.

Hôm nay, Chúa Nhật III Mùa Chay, Phụng vụ Lời Chúa đưa chúng ta đến bên hai “nguồn nước” để khám phá một cơn khát sâu thẳm hơn: cơn khát tâm linh của con người và cơn khát linh hồn của Thiên Chúa.

1. Nước từ tảng đá: Lòng nhân hậu trước sự bội phản

Trong bài đọc I (Xh 17,3-7), chúng ta thấy dân Israel trong hành trình sa mạc đã nổi loạn. Chỉ vì thiếu nước, họ quên mất những phép lạ kinh thiên động địa tại Ai Cập, họ càu nhàu và nghi ngờ: “Có Đức Chúa ở giữa chúng ta hay không?” (Xh 17,7). Thay vì trừng phạt kẻ vô ơn, Thiên Chúa đã truyền cho ông Mô-sê đập vào tảng đá tại Khô-rếp để nước vọt ra cho dân uống.

Thiên Chúa không làm phép lạ để “ra oai”, nhưng để mặc khải tình thương dành cho chính những kẻ đang phản nghịch Ngài. Ngài kiên nhẫn giáo dục dân mình rằng: Ngài mới là nguồn sống đích thực, chứ không phải đất Ai Cập hay củ hành củ tỏi của kiếp nô lệ. Như Tiên tri Mi-kha đã xác tín, Thiên Chúa “ưa thích lòng từ bi” và Người đáp lại sự phản nghịch bằng ân sủng tràn trề, vì Người là Thiên Chúa của kẻ sống, Người muốn họ được sống và sống dồi dào.

2. Cuộc đối thoại bên bờ giếng: Sự giao thoa của hai cơn khát

Điểm đỉnh của mặc khải hôm nay là cuộc đối thoại giữa Chúa Giêsu và người phụ nữ Sa-ma-ri bên bờ giếng Gia-cóp (Ga 4,5-42). Hãy hình dung một người phụ nữ mang trên mình nỗi đau của năm đời chồng, và người đang chung sống hiện tại cũng chẳng phải là chồng. Chị đi lấy nước vào giữa trưa – giờ nắng gắt nhất – có lẽ để tránh những ánh mắt khinh miệt và những lời xì xầm của dân làng. Chị khát nước, nhưng tâm hồn chị còn khát khao sự thấu cảm, khát khao một tình yêu chân thật mà chưa người đàn ông nào lấp đầy được.

Chúa Giêsu, một người Do Thái mệt lả và đói khát sau chặng đường dài, đã chủ động phá vỡ mọi rào cản tôn giáo và định kiến xã hội khi xin: “Chị cho tôi xin chút nước uống” (Ga 4,7). Ngài giả vờ xin nước thể lý để trao ban “Nước Hằng Sống”. Ngài khẳng định: “Ai uống nước tôi cho, sẽ không bao giờ khát nữa” (Ga 4,14).

Nước ấy chính là ân sủng, là sự sống thần linh trào dâng từ trái tim Chúa. Nước ấy không chỉ làm dịu cơn khát tạm thời, mà còn biến người uống trở thành một “mạch suối” (Ga 4,14). Khi nhận ra Ngài là Đấng Kitô, người phụ nữ đã làm một hành động mang tính biểu tượng cực kỳ mạnh mẽ: chị “bỏ lại vò nước” (Ga 4,28). Chị bỏ lại cái vò – biểu tượng của những bận tâm thế tục và những tìm kiếm vô vọng bấy lâu nay – để chạy đi loan báo về Đấng đã thấu suốt đời mình.

3. Thờ phượng trong Thần Khí và Sự Thật

Một chi tiết quan trọng trong cuộc đối thoại là địa điểm thờ phượng. Chúa Giêsu đã xóa bỏ ranh giới địa lý giữa núi Ga-ri-zim và Giê-ru-sa-lem để khai mở một kỷ nguyên mới. Thiên Chúa không bao giờ bị khoanh vùng, Ngài là Cha chung của mọi người. Thờ phượng trong Sự Thật nghĩa là không che giấu những vết thương, không giả hình trước mặt Chúa. Chúa Giêsu đã nói thẳng về đời tư của chị không phải để lên án, mà để chị đối diện với sự thật của chính mình và để Ngài chữa lành tận căn.

Chúa Giêsu khẳng định: “Đã đến giờ – và chính là lúc này đây – những người thờ phượng đích thực sẽ thờ phượng Chúa Cha trong thần khí và sự thật” (Ga 4,23). Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, không phải chỉ những ngôi thánh đường nguy nga mới làm cho chúng ta trở thành kẻ thờ phượng đích thực, mà là một tâm hồn tràn đầy tình yêu thương và tinh thần phục vụ anh chị em mình.

4. Sứ điệp cho chúng ta hôm nay

Thưa cộng đoàn, chúng ta thường khát gì? Chúng ta khát tiền bạc, khát danh vọng, khát dục vọng và những vinh dự thế gian. Nhưng thực tế cho thấy, càng uống những thứ “nước” ấy, chúng ta lại càng thấy khô cháy và trống rỗng. Mùa Chay là cơ hội để chúng ta dừng lại bên “Giếng Gia-cóp” của đời mình – đó là bàn tiệc Lời Chúa và Bí tích Thánh Thể.

Chúa Giêsu đang chờ đợi mỗi người. Dù cuộc đời anh chị em có xấu xa, bê bối hay tội lỗi nặng nề đến đâu, Chúa vẫn đang chờ đợi để tẩy xóa và ban cho chúng ta một khởi đầu mới. Tuy nhiên, muốn nhận được Nước Hằng Sống, chúng ta phải có sự cộng tác: phải dũng cảm “khai tử” con người tội lỗi cũ để sống cho Chúa. Chúng ta cần dứt bỏ những “vò nước” cũ kỹ của thói hư tật xấu bằng sự sám hối chân thành.

Lát nữa đây, khi kết thúc thánh lễ, chúng ta hãy như người phụ nữ Sa-ma-ri: vui mừng ra đi loan báo rằng: “Tôi đã gặp được Đấng cứu độ!”. Hãy để cho Nước Hằng Sống mà Chúa ban qua Lời Người và qua Thịt Máu Người biến đổi chúng ta, để chính cuộc sống của chúng ta trở thành mạch nước mát lành mang lại niềm hy vọng cho những người khô héo xung quanh. Amen.

Thứ Bảy Tuần II – Mùa Chay

Thứ Bảy Tuần V – Mùa Chay

THIÊN CHÚA NHÂN HẬU

“Thưa Cha, con thật đắc tội với Trời và với Cha” (Lc 15,21)

Mk 7,14-15.18-20; Lc 15,1-3.11-32

Lm.John Trần

Trong hành trình Mùa Chay, Giáo hội cho chúng ta chiêm ngắm dung mạo đích thực của Thiên Chúa: một người Cha giàu lòng thương xót. Để hiểu thấu sự khác biệt giữa công lý thế trần và tình thương cứu độ, tôi xin chia sẻ với cộng đoàn một câu chuyện đau lòng từ nhà truyền giáo T.R. Stevenson tại Trung Hoa.

Chuyện kể về một phú hộ có người con ngỗ nghịch, thường xuyên cấu kết với quân bất lương. Đỉnh điểm của sự băng hoại là khi hắn dẫn băng nhóm về cướp chính nhà mình. Người cha đánh tiếng: nếu con cải tà quy chính, ông sẽ tha thứ lần cuối. Người con hối hận quay về, một bữa tiệc linh đình được dọn ra đón tiếp. Thế nhưng, trong chén rượu mừng ấy lại chứa thuốc độc. Người con gục chết ngay đêm đó. Theo luật lệ thời bấy giờ, người cha không bị xét xử vì ông có quyền định đoạt sự sống của con mình. Một sự tha thứ trá hình, một công lý đầy oán hận!

Thưa anh chị em, nếu chúng ta đem câu chuyện nghiệt ngã này so sánh với dụ ngôn Người Cha Nhân Hậu trong Tin Mừng, ta mới thấy lòng thương xót của Thiên Chúa bao la và “vượt quá mọi hiểu biết” của con người biết chừng nào.

Thiên Chúa không bao giờ ra điều kiện “lần cuối cùng” để rồi sau đó là sự trừng phạt ngầm. Lời mời gọi của Ngài trải dài suốt dòng lịch sử cứu độ, kiên nhẫn và tiệm tiến. Ngài không ngồi trong nhà uy quyền để đợi kẻ tội lỗi bò về lạy lục, nhưng như Tin Mừng mô tả: “Anh ta còn ở đằng xa, thì người cha đã trông thấy. Ông chạnh lòng thương, chạy ra ôm cổ anh ta và hôn lấy hôn để” (Lc 15,20).

Đó là một Thiên Chúa không khư khư giữ lấy nợ nần. Tiên tri Mi-kha trong bài đọc một đã thốt lên những lời đầy hy vọng: “Chúa không giữ mãi cơn giận, vì Người ưa thích lòng nhân hậu… Người sẽ ném mọi tội lỗi chúng ta xuống đáy biển” (Mk 7,18-19). Khi Thiên Chúa tha thứ, Ngài không chỉ xóa bỏ án phạt, mà còn khôi phục phẩm giá cho chúng ta. Ngài không dọn một bữa tiệc thuốc độc, nhưng dọn bàn tiệc Thánh Thể, ban chính Thịt Máu Con Một để nuôi sống kẻ lầm lạc trở về.

Trong Sứ điệp Mùa Chay năm 2024, Đức Thánh Cha Phanxicô đã nhấn mạnh: “Chúa không hề chán ngán chúng ta. Ta hãy đón Mùa Chay như một mùa trọng đại trong đó Ngài nhắc nhở chúng ta: “Ta là Chúa, Thiên Chúa của ngươi, Ta đã đưa ngươi ra khỏi đất Ai cập, ra khỏi nhà nô lệ” (Xh 20,2). Mùa Chay là mùa hoán cải, mùa tự do” (ĐTC. Phanxicô, 2024). Ngài muốn khẳng định rằng, dù chúng ta có lỡ bước sa chân bao nhiêu lần, cánh cửa lòng Cha vẫn luôn rộng mở.

Tuy nhiên, thưa cộng đoàn, lòng thương xót ấy cần một sự cộng tác: đó là bước chân trở về. Nếu người con hoang đàng cứ ngồi lì trong chuồng heo vì mặc cảm, anh ta sẽ chết đói. Chúng ta cũng vậy, đừng để mặc cảm tội lỗi hay sự tự cao ngăn cản mình đến với tòa giải tội. Hãy mạnh dạn thưa lên: “Thưa Cha, con thật đắc tội với Trời và với Cha” (Lc 15,21).

Xin cho mỗi người chúng ta trong những ngày này, cảm nhận được hơi ấm của vòng tay Chúa, để niềm vui được tha thứ biến đổi cuộc đời chúng ta thành những chứng nhân của hy vọng. Amen.

Thứ Sáu Tuần II – Mùa Chay

Thứ Sáu Tuần V – Mùa Chay

CHÚA KHÔNG CÒN GÌ ĐỂ TRAO BAN NỮA!

“Đứa thừa tự đây rồi! Nào ta giết quách nó đi, và đoạt lấy gia tài nó!”

St 37,3-4.12-13a.17b-28 ; Mt 21,33-43.45-46

Lm.John Trần

Trong những ngày Mùa Chay thánh này, Giáo hội dẫn đưa chúng ta đi vào chiều sâu của mầu nhiệm tự hủy và tình yêu tự hiến. Các bài đọc lời Chúa hôm nay, từ câu chuyện Giuse bị các anh bán sang Ai Cập (St 37,3-4.12-28) đến dụ ngôn những tá điền sát nhân (Mt 21,33-46), đều vẽ lên một bức tranh đối lập gay gắt: một bên là lòng nhân hậu kiên nhẫn đến cùng cực của Thiên Chúa, và một bên là sự gian ác, tham lam của lòng người.

Hình ảnh ông chủ vườn nho kiên trì sai hết đầy tớ này đến đầy tớ khác, và cuối cùng là đứa con một yêu dấu, chính là hình ảnh về một Thiên Chúa “không lý lẽ theo kiểu người đời”. Theo logic người đời, sau khi những người đầy tớ đầu tiên bị đánh đập và giết chết, chủ vườn có quyền trừng phạt ngay lập tức. Nhưng không, Ngài vẫn hy vọng, vẫn tin tưởng, và vẫn trao ban.

Có một câu chuyện kể rằng, khi khám phá một con tàu đắm, người ta tìm thấy một chiếc nhẫn cưới có khắc hình bàn tay nắm chặt trái tim cùng dòng chữ: “Anh không có gì hơn để cho em”. Dòng chữ ấy dường như cũng được khắc trên Thập giá Đức Kitô, nhưng với một âm hưởng cứu độ: “Cha không còn gì hơn để cho các con!”. Thật vậy, khi sai Con Một đến, Thiên Chúa đã trút cạn chính mình. Ngài không cho chúng ta những giáo huấn suông, Ngài cho chúng ta chính Sự Sống của Ngài.

Tiếng kêu của những tá điền: “Đứa thừa tự đây rồi! Nào ta giết quách nó đi, và đoạt lấy gia tài nó!” (Mt 21,38) chính là tiếng gào thét của cái tôi ích kỷ, muốn chiếm đoạt ơn lành của Chúa nhưng lại khước từ chính Đấng ban ơn. Chúng ta đôi khi cũng giống như những tá điền ấy, nhận lãnh “vườn nho” là cuộc đời, gia đình, công việc, nhưng lại muốn làm chủ tuyệt đối, gạt Thiên Chúa ra bên ngoài.

Nhưng thưa cộng đoàn, Tin Mừng hôm nay không dừng lại ở sự chết, mà hướng tới niềm hy vọng. “Tảng đá thợ xây nhà loại bỏ, lại trở nên đá tảng góc tường” (Mt 21,42). Thiên Chúa có thể biến sự gian ác của con người thành khí cụ cứu độ. Sự nhẫn nhục của Ngài không phải là sự yếu thế, mà là sức mạnh của Lòng Thương Xót đang chờ đợi chúng ta sám hối.

Dưới chân thập giá, chúng ta được mời gọi nhìn vào “bàn tay nắm chặt trái tim” của Chúa Giêsu. Ngài đã trao ban tất cả: Mình và Máu, Thánh Thần và cả Mẹ Maria cho chúng ta. Trước một tình yêu “không còn gì để cho thêm” như thế, chúng ta sẽ đáp lại thế nào?

Ước mong trong mùa Chay này, mỗi chúng ta biết dâng lại cho Chúa không chỉ là những kinh nguyện môi miệng, mà là một trái tim biết hoán cải, biết dành thời gian cho Ngài và biết san sẻ tình yêu ấy cho anh chị em chung quanh.

Lạy Chúa, xin cho chúng con thấu hiểu rằng: Chúa đã cho chúng con tất cả, để chúng con cũng biết sống chết cho tình yêu Chúa. Amen.

Thứ Năm Tuần II – Mùa Chay

Thứ Năm Tuần V – Mùa Chay

QUAN TÂM TỚI NGƯỜI KHÁC

Thế rồi người nghèo này chết, và được thiên thần đem vào lòng ông Áp-ra-ham. Ông nhà giàu cũng chết, và người ta đem chôn.

Gr 17,5-10; Lc 16, 19 – 31

Lm.John Trần

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu vẽ nên một bức tranh với hai mảng màu đối lập đến nghẹt thở: một bên là ông nhà giàu “mặc toàn lụa là gấm vóc, ngày ngày yến tiệc linh đình“, và bên kia là anh Ladarô nghèo khổ, “mình đầy ghẻ chốc, nằm trước cổng“, thèm được những mảnh vụn rơi xuống từ bàn tiệc (Lc 16,19-21).

Điều đáng suy ngẫm là Tin Mừng không hề nói ông nhà giàu này đã ức hiếp hay đánh đập anh Ladarô. Tội của ông không phải là tội ác trực tiếp, mà là tội dửng dưng. Ông đã để cho sự hưởng thụ ích kỷ làm mù đôi mắt, khiến ông không còn nhìn thấy một con người đang thoi thóp ngay sát cổng nhà mình. Khoảng cách từ bàn tiệc đến cổng nhà tuy chỉ vài bước chân, nhưng trong lòng ông nhà giàu, đó là một vực thẳm ngăn cách giữa sự sống xa hoa và nỗi đau đồng loại.

Cảnh tượng này không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn đang hiện hữu sống động giữa xã hội hôm nay. Thấp thoáng bên cạnh những tòa cao ốc lộng lẫy là những mái lều tạm bợ bằng bìa các-tông. Bên cạnh những bữa tiệc thừa mứa là những cụ già lưng khom nhặt nhạnh từng vỏ lon bia bán kiếm sống qua ngày. Trong Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm Vui Tin Mừng), Đức Thánh Cha Phanxicô đã mạnh mẽ cảnh báo: “Nền kinh tế loại trừ và bất bình đẳng này đang giết chết… Người ta không còn có thể chấp nhận sự thực rằng có những người dửng dưng trước những người đang phải chịu cảnh nghèo đói cùng cực” (ĐTC.Phanxicô, 2013).

Lòng người “nham hiểm khôn dò” (Gr 17,9) đôi khi che đậy sự ích kỷ dưới lớp vỏ bọc lịch sự. Chúng ta có thể bước ngang qua một người gặp nạn để khỏi “liên lụy”, hoặc nhắm mắt trước nỗi đau của hàng xóm để bảo vệ sự bình an giả tạo của mình. Nhưng Chúa phán: “Ta thấu suốt tâm hồn và dò xét tâm can… Ta sẽ thưởng phạt ai nấy tuỳ theo cách nó sống và việc nó làm” (Gr 17,10).

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo khẳng định rằng: “Lòng nhân ái đối với người nghèo là một chứng tá cho đức ái Kitô giáo… Thiên Chúa sẽ chúc phúc cho những ai giúp đỡ người nghèo và phản đối những ai quay lưng lại với họ” (GLHTCG, số 2444). Sự quan tâm đến tha nhân không phải là một lựa chọn tùy ý, mà là một đòi hỏi tất yếu của đức tin. Nếu chúng ta đóng cửa lòng trước người anh em, chúng ta đang tự tay đóng cửa Thiên Đàng của chính mình.

Mùa Chay là cơ hội để chúng ta lấp đầy “vực thẳm” của sự vô cảm. Quan tâm đến người khác không chỉ là bố thí đồng tiền, mà còn là một ánh mắt thấu cảm, một lời hỏi thăm chân thành, một sự trách nhiệm đối với nỗi đau của người xung quanh.

Lạy Chúa, xin phá tan lớp băng giá của sự thờ ơ trong trái tim chúng con. Xin cho chúng con biết mở mắt để nhìn thấy Chúa nơi những người nghèo khổ, biết mở tay để sẻ chia và mở lòng để yêu thương, hầu chúng con không bao giờ phải hối tiếc khi đối diện với tòa án tình yêu của Chúa.

Amen.

Thứ Tư Tuần II – Mùa Chay

Thứ Tư Tuần V – Mùa Chay

CHÉN CỦA CHÚA

Các người có uống nổi chén Thầy sắp uống không?

Gr 18, 18- 20; Mt 20, 17-28

Lm.John Trần

Trong hành trình Mùa Chay, Lời Chúa hôm nay đặt chúng ta trước một thực tại đầy thách đố của đời sống đức tin: Sự tương phản giữa vinh quang trần thế và “Chén đắng” của ơn cứu độ.

Bài đọc I cho chúng ta nghe tiếng than van xé lòng của ngôn sứ Giê-rê-mi-a. Là một người trung tín, chỉ nói lời của Chúa và luôn cầu thay nguyện giúp cho dân, nhưng ông lại nhận về sự thù ghét: “Nào có ai lấy oán đền ơn? Thế mà chúng lại đào hố nhằm làm con mất mạng” (Gr 18,20). Số phận của Giê-rê-mi-a là hình ảnh tiên báo về chính Chúa Giêsu – Đấng lội ngược dòng đời để làm chứng cho sự thật và cuối cùng bị chính những kẻ Ngài yêu thương đóng đinh vào thập giá.

Trong bài Tin Mừng, khi Chúa Giêsu đang loan báo về cuộc khổ nạn lần thứ ba, thì các môn đệ lại bận tâm về địa vị. Bà mẹ của các con ông Dê-bê-đê xin cho con mình được ngồi bên tả, bên hữu Chúa. Đáp lại tham vọng ấy, Chúa Giêsu đặt một câu hỏi xoáy sâu vào tâm can: “Các người có uống nổi chén Thầy sắp uống không?” (Mt 20,22).

“Chén” mà Chúa Giêsu nói đến không phải là chén rượu nồng của yến tiệc vinh quang, mà là chén đắng của sự tự hủy, chén của những sỉ nhục, đòn vọt và cái chết vì yêu. Ngài khẳng định: “Con Người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ và hiến dâng mạng sống làm giá chuộc muôn người” (Mt 20,28).

Thưa cộng đoàn, ngày hôm nay, việc “lấy oán đền ơn” vẫn đang tiếp diễn. Những ai nhiệt thành dấn thân cho Tin Mừng, những người dám sống công chính thường phải đối mặt với sự chỉ trích, bôi nhọ và dò xét. Tại sao vậy? Bởi vì lời nói và hành động của họ chạm đến những “vết thương lở loét” của tội lỗi, làm thức tỉnh những lương tâm đang ngủ quên. Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo nhắc nhở chúng ta: “Người lữ hành Kitô giáo đi theo con đường hẹp của Thập giá để tiến tới sự sống… Cuộc khổ nạn của Chúa Kitô là mẫu mực cho mọi thử thách của chúng ta” (GLHTCG, số 618).

Đức Thánh Cha Phanxicô, trong bài giảng ngày 30 tháng 8 năm 2020, đã giải thích thái độ trốn chạy của Thánh Phêrô: “Ông tin vào Chúa Giêsu, muốn theo Chúa, nhưng không chấp nhận vinh quang của Ngài qua cuộc khổ nạn. Đối với Thánh Phêrô và các môn đệ khác – nhưng cả chúng ta – thập giá là ‘cớ vấp phạm’, trong khi Chúa coi việc trốn chạy khỏi thập giá là ‘cớ vấp phạm’, nghĩa là trốn chạy khỏi ý Chúa Cha, khỏi sứ vụ mà Cha đã giao phó cho Ngài vì ơn cứu độ chúng ta (ĐTC Phanxicô, 2020 – https://www.vaticannews.va/vi/pope/news/2020-08/dtc-0830-tron-chay-khoi-thap-gia-la-co-vap-pham0.html).

Ước gì khi chiêm ngắm tình yêu “thí mạng sống cho bạn hữu” (Ga 15,13) của Chúa, chúng ta biết trân trọng những “ngôn sứ” đang âm thầm tiêu hao cuộc đời như ngọn nến để phục vụ cộng đoàn. Đồng thời, mỗi chúng ta cũng hãy can đảm đón lấy “chén” của riêng mình: chén của sự nhẫn nại trong gia đình, chén của sự liêm chính nơi công sở, và chén của sự hy sinh thầm lặng.

Lạy Chúa, xin ban cho chúng con ơn can đảm để không chạy trốn khổ đau, nhưng biết biến những đau thương và nước mắt hằng ngày thành lễ vật tình yêu hiệp thông với chén đắng của Ngài.

Amen.