“Hãy ăn năn thống hối, vì Nước Trời gần đến”
(Is 11, 1-10; Rm 15, 4-9; Mt 3, 1-12)
Tác giả: Lm.Gioan Trần.
Hôm nay, giữa những ngày Mùa Vọng, Phụng Vụ Lời Chúa đưa chúng ta đến một khung cảnh hoàn toàn khác biệt: không phải là ánh đèn lấp lánh của lễ hội, mà là hoang địa miền Giuđê. Tại đó, một Tiếng Kêu mạnh mẽ vang lên, thách thức sự tự mãn và mời gọi sự tỉnh thức. Đó là Gioan Tẩy Giả, người được sai đến để chuẩn bị con đường cho Chúa. Sứ điệp của ông thật đơn sơ nhưng khẩn thiết: “Anh em hãy sám hối, vì Nước Trời đã đến gần” (Mt 3:2).
Sứ điệp này không chỉ dành cho những người đương thời, mà còn vang vọng đến mỗi người chúng ta, những người đang tiến đến Lễ Giáng Sinh và hướng về ngày Chúa quang lâm.
Khát vọng Vương Quốc hòa bình và công lý
Để hiểu được tại sao chúng ta cần phải sám hối, chúng ta phải nhìn thấy vẻ đẹp của Vương Quốc đang đến. Ngôn sứ Isaia, trong Bài đọc thứ nhất, đã thắp lên niềm hy vọng ấy bằng một hình ảnh đầy chất thơ và tiên tri.
Isaia loan báo về Đấng Mêsia, một “chồi non” sẽ đâm ra “từ gốc Giêssê” (Is 11:1). Đây là một vị Vua khiêm nhường, nhưng được trang bị trọn vẹn sức mạnh của Thiên Chúa. Trên Ngài, “Thần Khí Đức Chúa sẽ ngự xuống… Thần Khí khôn ngoan và minh mẫn, Thần Khí mưu lược và dũng mãnh, Thần Khí hiểu biết và kính sợ Đức Chúa” (Is 11:2).
Vương quốc ấy được Isaia mô tả bằng những hình ảnh huyền diệu: “Sói sẽ ở với chiên con, beo nằm bên dê nhỏ… và một đứa bé sẽ chăn dắt chúng” (Is 11:6). Đây là lời hứa về sự hòa giải toàn diện, một sự đổi mới vũ trụ mà chúng ta được mời gọi cộng tác.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV, trong Sứ điệp nhân Ngày Thế giới Người Cao tuổi lần thứ 5 năm 2025, đã nhắc nhở chúng ta phải “tiến bước với niềm tin vào Chúa”, vì chính niềm tin ấy làm sống lại năng lượng và mang lại hy vọng, nhắc nhở chúng ta rằng “dù con người bề ngoài của chúng ta có hao mòn, con người bề trong vẫn được đổi mới từng ngày”. Chúng ta phải là những dấu chỉ của hy vọng.
Sám hối: dọn sẵn con đường trong tâm hồn
Để xứng đáng đón nhận vị Vua Hòa Bình này, chúng ta phải lắng nghe lời kêu gọi của Gioan Tẩy Giả. Ông chính là “tiếng kêu trong hoang địa”: “Hãy dọn sẵn con đường cho Chúa, sửa lối cho thẳng để Người đi” (Mt 3:3).
Ý nghĩa của sự hoán cải
Gioan Tẩy Giả mời gọi chúng ta một sự sám hối triệt để. Thánh Kinh ghi lại rằng ông đã cảnh báo những người Pharisêu và Sađốc, những người tự mãn với nguồn gốc của mình: “Hãy sinh hoa trái xứng với lòng sám hối” (Mt 3:8). Sám hối không chỉ là cảm xúc hối tiếc, mà phải được thể hiện bằng hành động cụ thể.
Giáo lý Công giáo dạy rằng Bí tích Hòa giải mang lại “sự tha thứ cho những xúc phạm đã phạm đến Thiên Chúa”, và đồng thời, “hòa giải với Giáo Hội”. Sự sám hối đích thực, hay hoán cải, là “sự ghê tởm những tội lỗi đã phạm, cùng với quyết tâm vững vàng không phạm tội nữa trong tương lai”.
Thánh Irênê thành Lyon, từ thế kỷ thứ hai, đã khẳng định rằng Gioan Tẩy Giả được sai đến để “làm cho Đấng Cứu Độ trở nên hữu hình cho mọi người”. Gioan đã hoàn thành sứ mạng của mình; giờ đây, chúng ta phải hoàn thành phần của mình bằng cách dọn dẹp tâm hồn.Sống đời sống hoán cải liên lỉ
Đức Giáo Hoàng Phaolô VI, trong Tông hiến Paenitemini, đã tái khẳng định rằng: “Theo luật Thiên Chúa, mọi tín hữu đều phải làm việc đền tội”. Ngài mời gọi chúng ta kết hợp sự hoán cải nội tâm với việc thực hiện các hành vi đền tội bên ngoài, bao gồm “lòng trung thành kiên trì với bổn phận của đời sống mình, chấp nhận những khó khăn phát sinh từ công việc và sự chung sống giữa con người, kiên nhẫn chịu đựng những thử thách của đời sống trần thế”.
Thánh Giêrônimô đã dùng hình ảnh người con hoang đàng để minh họa cho sự sám hối. Ngài nói rằng, người con đã “nhận lại chiếc nhẫn giao ước và được mặc lại áo choàng của Chúa Kitô” . Sám hối là hành trình trở về, nơi chúng ta được phục hồi phẩm giá.
Sống hiệp nhất và truyền lại đức tin
Sự sám hối của cá nhân phải dẫn đến sự đổi mới của cộng đồng.
Thánh Phaolô, trong Bài đọc thứ hai, mời gọi chúng ta sống trong sự hòa hợp: “Xin Thiên Chúa là nguồn kiên nhẫn và an ủi, cho anh em được đồng tâm nhất trí với nhau, theo gương Đức Kitô Giêsu” (Rm 15:5). Mục đích là để “cùng nhau, anh em đồng thanh tôn vinh Thiên Chúa” (Rm 15:6).
Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, khi nói chuyện tại Denver năm 1993, đã kêu gọi: “Anh chị em hãy duy trì sự hiệp nhất thiêng liêng vĩ đại giữa anh chị em, và tăng cường tinh thần hợp tác giữa tất cả các nhóm khác nhau” . Sự hiệp nhất này là minh chứng sống động cho Tin Mừng.
Đức Giáo Hoàng Leo XIV, trong Tông thư In Unitate Fidei nhân kỷ niệm 1700 năm Công đồng Nicêa, đã cầu nguyện: “Linh hồn vĩnh cửu của Thiên Chúa, xin làm trẻ lại đức tin của Giáo Hội từ thời đại này sang thời đại khác. Xin giúp chúng con đào sâu nó và luôn trở về với những điều cốt yếu để rao giảng nó”.
Nước Trời đã đến gần. Việc chuẩn bị con đường cho Chúa không phải là một dự án lớn lao, mà là một hành trình hoán cải liên tục trong đời sống hằng ngày.
Hãy để lời kêu gọi của Gioan Tẩy Giả vang vọng trong lòng chúng ta. Hãy sinh hoa trái xứng với lòng sám hối bằng cách sống hiệp nhất, công bằng và hy vọng.
Chúng ta hãy cầu xin Đức Trinh Nữ Maria, người đã sẵn sàng đón nhận Ngôi Lời, hướng dẫn chúng ta để chúng ta cũng có thể trở thành những chiếc máng trong suốt, đưa Chúa Kitô đến với thế giới.
Các tài liệu tham khảo:
[i] Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II, ngày 6 tháng 12 năm 1998: Thăm Giáo xứ Roma Thánh Rosa Viterbo – Bài giảng
[ii] Sứ điệp của Đức Thánh Cha Leo XIV nhân dịp Hội nghị CONAMI lần thứ 17 tại Puebla de los Ángeles (Mexico)
[iii] Thông điệp của Đức Giáo hoàng Leo XIV gửi đến những người tham dự Tuần lễ Đại kết tại Stockholm nhân dịp kỷ niệm 100 năm Cuộc gặp gỡ Đại kết năm 1925
[iv] Đức Thánh Cha Leo XIV, Gửi đến những người tham gia cuộc hành hương đại kết Chính thống giáo-Công giáo từ Hoa Kỳ (17 tháng 7 năm 2025)