Ngày Thường

SÁM HỐI – HÀNH TRÌNH TỪ CÁI CHẾT ĐẾN SỰ SỐNG

“Dân thành Ni-ni-vê sẽ trỗi dậy trong ngày phán xét cùng với thế hệ này và sẽ kết án họ” (Lc 11,32).  

Gn 3,1-10; Lc 11,29-32

Năm 2010, dư luận cả nước từng rúng động trước vụ án mạng thương tâm do Nguyễn Đức Nghĩa gây ra. Đứng trước vành móng ngựa để nhận bản án tử hình, những lời sau cùng của bị cáo đã khiến nhiều người phải suy ngẫm: “Tôi chỉ mong ước rằng, khi giây phút đền tội của tôi qua đi… hãy nghĩ về tôi như một con người bình thường đã vấp ngã, chứ đừng nghĩ về tôi như một kẻ sát nhân máu lạnh”. Đó là một lời sám hối muộn màng. Dù hối hận, Nghĩa vẫn phải đối diện với công lý của con người: nợ máu phải trả bằng máu.

Thế nhưng, thưa anh chị em, sứ điệp Lời Chúa hôm nay mở ra cho chúng ta một viễn cảnh khác về lòng thương xót. Nếu luật pháp trần gian đòi hỏi sự công bằng nghiêm ngặt, thì Thiên Chúa lại luôn mở cho con người một con đường để hồi sinh thông qua hai chữ: Sám Hối.

1. Dấu lạ Giô-na: Tiếng gọi thay đổi từ bên trong

Trong bài Tin Mừng (Lc 11,29-32), khi đám đông đòi một dấu lạ từ trời, Chúa Giêsu đã thẳng thắn từ chối và chỉ đưa ra một dấu lạ duy nhất: “Dấu lạ ông Giô-na”. Ông Giô-na là dấu lạ vì ông đã đi vào lòng biển ba ngày rồi trở lại để kêu gọi dân thành Ni-ni-vê hoán cải.

Dân Ni-ni-vê vốn là dân ngoại, nổi tiếng độc ác và tội lỗi. Thế nhưng, khi nghe lời rao giảng của Giô-na, từ vua chí dân đã làm một điều không tưởng: họ tin vào Thiên Chúa, mặc áo bao và ngồi trên tro bụi để tỏ lòng ăn năn (x. Gn 3,5-6). Thiên Chúa, Đấng thấu suốt tâm can, khi thấy họ thành tâm thiện chí, Ngài đã “hối tiếc về tai họa Người đã tuyên bố sẽ giáng xuống trên họ, và Người đã không giáng xuống nữa” (Gn 3,10).

Bài học ở đây rất rõ ràng: Sám hối không phải là một nghi thức hình thức bên ngoài, mà là một sự thay đổi tận căn từ bên trong tâm hồn. Thiên Chúa không nhìn vào chiếc áo bao ta mặc, nhưng nhìn vào trái tim tan nát khiêm cung của ta.

2. Sám hối để sống, không phải để chết

Chúng ta thường sợ sám hối vì mặc cảm tội lỗi hoặc sợ phải đối diện với những góc khuất xấu xa của mình. Nhưng thực tế, ích lợi của sám hối chính là mang lại sự sống. Đức Thánh Cha Phanxicô, trong bài giảng ngày 10 tháng 3 năm 2024, đã nhắn nhủ: “Thiên Chúa không bao giờ mệt mỏi khi tha thứ cho chúng ta; chỉ có chúng ta mệt mỏi khi xin ơn tha thứ của Ngài”.

Sám hối trong Kitô giáo không phải là một sự trừng phạt, mà là một đặc ân. Nó giúp chúng ta:

• Gặp lại chính mình: Nhận ra mình là người tội lỗi nhưng được yêu thương.
• Gặp lại Thiên Chúa: Nhận ra Ngài không phải là một vị quan tòa khắc nghiệt, mà là người Cha nhân hậu hằng chờ đợi đứa con hoang đàng trở về.
• Gặp lại tha nhân: Khi lòng mình được chữa lành, chúng ta mới có thể bao dung và yêu thương anh em xung quanh.

Nếu lời sám hối của Nguyễn Đức Nghĩa là “muộn màng” trước luật pháp thế gian, thì với Thiên Chúa, không bao giờ là quá muộn để bắt đầu lại. Tuy nhiên, Chúa Giêsu cũng cảnh báo: “Dân thành Ni-ni-vê sẽ trỗi dậy trong ngày phán xét cùng với thế hệ này và sẽ kết án họ” (Lc 11,32). Tại sao? Vì chúng ta có “Đấng còn cao trọng hơn ông Giô-na” đang ở đây, đó chính là Đức Kitô, nhưng chúng ta vẫn thường thờ ơ và cứng lòng.

3. Sống tâm tình sám hối trong Mùa Chay

Hôm nay, xin mỗi người chúng ta hãy tự hỏi: Có tội lỗi nào tôi đang bao che? Có mối bất hòa nào tôi chưa giải quyết? Có sự dối trá nào tôi chưa dám đối diện?

Đừng để Mùa Chay trôi qua cách vô ích. Hãy can đảm bước đến tòa giải tội – nơi lòng thương xót Chúa đang tuôn đổ dạt dào. Hãy nhớ rằng: Một giọt nước mắt sám hối chân thành có giá trị hơn ngàn lời kinh đọc cách máy móc.

Lạy Chúa, Chúa không muốn kẻ có tội phải chết, nhưng muốn họ ăn năn hối cải và được sống. Xin ban cho chúng con trái tim của dân thành Ni-ni-vê, biết lắng nghe lời Chúa truyền dạy để mau mắn sửa đổi đời sống. Xin đừng để chúng con trở nên những kẻ cứng lòng, nhưng cho chúng con biết bám lấy lòng nhân hậu Chúa để được hưởng hạnh phúc muôn đời. Amen.

            KINH LẠY CHA – LỜI CẦU NGUYỆN ĐÍCH THỰC

“Xin đừng để chúng con sa chước cám dỗ”

Is 55,10-11 ; Mt 6,7-15

Lm.John Trần

Có một câu chuyện ngụ ngôn kể về một người đàn ông nọ than phiền với Chúa quá nhiều đến nỗi Chúa hiện ra và phán: “Ta sẽ ban cho con đúng ba điều ước, sau đó Ta sẽ không ban thêm gì nữa”. Anh ta mừng rỡ. Điều ước đầu tiên, vì nóng giận, anh xin cho người vợ hay càm ràm của mình… qua đời. Lời ước thành sự thật. Thế nhưng, trong đám tang, nghe mọi người nhắc lại những đức tính tần tảo, hy sinh của vợ, anh hối hận vô cùng. Anh vội vã dùng điều ước thứ hai để xin cho vợ sống lại. Vậy là chỉ còn duy nhất một cơ hội cuối cùng.

Anh ta bắt đầu rơi vào khủng hoảng. Xin tiền bạc thì sợ không có sức khỏe để tiêu; xin sức khỏe thì sợ cô đơn không bạn hữu; xin trường sinh bất tử thì sợ sống trong cảnh nghèo hèn. Nhiều năm trôi qua, anh vẫn không dám thốt ra lời ước cuối cùng vì sợ sai lầm. Cuối cùng, anh đến gặp Chúa và xin Người tư vấn. Chúa mỉm cười bảo: “Con hãy xin cho mình có được sự khôn ngoan để biết điều gì thực sự cần thiết cho linh hồn con”.

1. Cơn cám dỗ trong lời cầu nguyện

Anh chị em thân mến, câu chuyện trên phản chiếu một thực tế phũ phàng: chúng ta thường cầu nguyện theo bản năng ích kỷ hơn là theo thánh ý Thiên Chúa. Chúng ta hay coi Chúa như một “cỗ máy bán hàng tự động” – bỏ vào vài câu kinh và mong nhận ra những thứ mình thích. Thánh Giacôbê đã từng trách cứ: “Anh em xin mà không được, là vì anh em xin với tà ý, để lãng phí trong việc hưởng lạc.” (Gc 4,3).

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu cảnh báo chúng ta đừng cầu nguyện theo kiểu dân ngoại: “lải nhải” và khoe khoang (x. Mt 6,7). Cầu nguyện không phải là cung cấp thông tin cho Chúa, vì Người biết rõ chúng ta cần gì trước khi chúng ta mở miệng. Cầu nguyện là để tâm hồn chúng ta hòa nhịp với nhịp đập của trái tim Thiên Chúa.

2. Kinh Lạy Cha – Bản Hiến chương của niềm cậy trông

Để giúp chúng ta khỏi lạc lối, Chúa Giêsu đã dạy Kinh Lạy Cha – một lời kinh mẫu mực và hoàn hảo nhất. Kinh Lạy Cha không bắt đầu bằng cái “tôi” thụ hưởng, nhưng bắt đầu bằng cái “Cha” tôn kính.

Cấu trúc Kinh Lạy Cha dạy chúng ta một thứ tự ưu tiên:

• Tôn vinh Thiên Chúa: Danh Cha, Nước Cha, Ý Cha. Khi chúng ta đặt Chúa đúng vị trí là chủ tể cuộc đời, mọi nỗi lo lắng khác sẽ trở nên nhẹ nhàng.
• Phó thác cuộc sống: Xin lương thực hằng ngày – không phải sự giàu sang tích trữ, mà là sự đủ dùng với lòng biết ơn.
• Hoán cải tương quan: Xin tha nợ như chúng ta cũng tha kẻ có nợ chúng ta. Đây là điều kiện tiên quyết để nhận lãnh lòng thương xót.

Lời cầu xin cuối cùng trong bài Tin Mừng: “Xin đừng để chúng con sa chước cám dỗ, nhưng cứu chúng con cho khỏi sự dữ” (Mt 6,13) mang một ý nghĩa đặc biệt trong Mùa Chay. Cám dỗ lớn nhất của con người không phải là miếng ăn hay danh vọng, mà là cám dỗ tự mãn – nghĩ rằng mình có thể sống tốt mà không cần đến Thiên Chúa.

Bài đọc I trích sách ngôn sứ Isaia nhắc nhở chúng ta: “Lời từ miệng Ta phán ra sẽ không trở lại với Ta hư ảo, nhưng nó sẽ thực hiện ý muốn của Ta” (Is 55,11). Khi chúng ta đọc Kinh Lạy Cha với đức tin chân thành, chính lời ấy sẽ biến đổi chúng ta, làm cho đời sống của chúng ta sinh hoa kết quả là sự bình an và bác ái.

Thưa cộng đoàn, Mùa Chay này, thay vì xin Chúa thay đổi hoàn cảnh của mình theo ý riêng, chúng ta hãy xin Chúa thay đổi trái tim mình theo ý Chúa. Hãy can đảm thưa với Chúa mỗi ngày: “Lạy Chúa, con không biết điều gì là tốt nhất cho con, xin cho con biết yêu mến và thi hành thánh ý Chúa trong mọi sự”.

Ước mong rằng mỗi lần đọc Kinh Lạy Cha, chúng ta không chỉ đọc bằng môi miệng, nhưng bằng cả cuộc sống hoán cải, để danh Chúa thực sự được cả sáng qua chính cách sống của chúng ta. Amen.

GẶP GỠ CHÚA NƠI KHUÔN MẶT ANH EM

“Nào những kẻ Cha Ta chúc phúc, hãy đến hưởng vinh quang Nước Trời.” (Mt 25,34

Lv 19,1-2.11-18 ; Mt 25 ,31-46

Lm.John Trần

Có một câu chuyện kể rằng: Một đêm trăng thanh vắng, vị tu sĩ già nhìn qua cửa sổ và thấy một thiên thần đang cầm cây bút vàng viết vào cuốn sổ cũng bằng vàng ròng chói lọi. Ngài rón rén lại gần và cung kính hỏi: “Thưa Ngài, Ngài đang ghi chép điều gì thế?”. Thiên thần mỉm cười đáp: “Ta đang ghi tên những người hết lòng yêu mến Thiên Chúa”. Vị tu sĩ hồi hộp nhờ thiên thần kiểm tra xem có tên mình không. Sau khi lật từng trang, thiên thần lắc đầu bảo không thấy. Dù thoáng buồn, nhưng vị tu sĩ không thất vọng, ông khiêm tốn thưa: “Vậy xin Ngài vui lòng ghi tên tôi như một người lúc nào cũng yêu mến tha nhân”. Thiên thần chiều ý ông.

Sau khi vị tu sĩ qua đời, người ta tìm thấy cuốn nhật ký của ông, trang đầu tiên ghi dòng chữ: “Tôi đi tìm linh hồn mình, tôi không thấy; tôi đi tìm Thiên Chúa, Người dường như quá xa xôi; nhưng khi tôi đi tìm người anh em, tôi đã gặp được cả Thiên Chúa và linh hồn mình”.

1. Sự thánh thiện không tách rời lòng thương xót

Câu chuyện trên là một minh họa sống động cho sứ điệp Lời Chúa mà chúng ta vừa nghe. Trong bài đọc I, sách Lêvi đưa ra một mệnh lệnh tuyệt đối từ Thiên Chúa: “Các ngươi phải thánh thiện, vì Ta, Đức Chúa, Thiên Chúa của các ngươi, Ta là Đấng Thánh.” (Lv 19,2). Nhưng làm thế nào để trở nên thánh? Thiên Chúa không đòi hỏi chúng ta làm những việc siêu phàm, nhưng Ngài yêu cầu chúng ta thực thi công bằng và bác ái: đừng trộm cắp, đừng nói dối, đừng áp bức người lao động, đừng nguyền rủa người điếc hay đặt chướng ngại cho người mù (x. Lv 19,11-14).

Đức Thánh Cha Phanxicô, trong Tông huấn Gaudete et Exsultate (Vui mừng và Hân hoan), đã khẳng định rằng: “Sự thánh thiện không thể hiểu thấu nếu không có lòng thương xót, vốn là chìa khóa của Thiên Đàng” (Phanxicô, 2018, số 105). Thánh thiện không phải là nhắm mắt cầu nguyện tách biệt với thế giới, mà là mở mắt để thấy nỗi đau của anh em.

2. Cuộc xét xử về Tình Yêu

Bài Tin Mừng theo thánh Mát-thêu hôm nay (Mt 25,31-46) phác họa cho chúng ta viễn cảnh của ngày Chung thẩm. Đây là một cuộc “sát hạch” mà đề thi đã được công bố trước. Thật ngạc nhiên, vị Thẩm phán Tối cao không hỏi chúng ta về kiến thức thần học cao siêu, cũng không hỏi về những chức vụ chúng ta nắm giữ. Câu hỏi duy nhất là: Chúng ta đã yêu thương như thế nào?

Chúa Giêsu đồng hóa chính mình với những kẻ bé mọn nhất: “Ta đói, các ngươi đã cho ăn; Ta khát, các ngươi đã cho uống; Ta là khách lạ, các ngươi đã tiếp rước; Ta trần truồng, các ngươi đã cho mặc; Ta đau yếu, các ngươi đã thăm viếng; Ta ngồi tù, các ngươi đã đến hỏi han.” (Mt 25,35-36).

Đây chính là điểm cốt lõi của đức tin Công giáo. Thiên Chúa không ở đâu xa lạ, Người đang hiện diện ẩn tàng nơi người hàng xóm khó tính, nơi đứa trẻ mồ côi, nơi người già neo đơn hay người bệnh tật đang cần một lời an ủi. Khi chúng ta phục vụ con người, chúng ta đang phụng thờ Thiên Chúa. Ngược lại, nếu chúng ta nói yêu mến Chúa mà lại dửng dưng trước nỗi đau của anh em, chúng ta chỉ là những kẻ giả hình. Thánh Gioan Tông đồ đã cảnh báo: “Nếu ai nói mình yêu mến Chúa mà lại ghét anh em mình, thì đó là kẻ nói dối.” (1 Ga 4,20).

Thưa anh chị em, Mùa Chay là hành trình đi vào sa mạc để chiến thắng cái tôi ích kỷ. Những việc đạo đức như ăn chay, hãm mình sẽ trở nên vô nghĩa nếu nó không dẫn chúng ta đến việc thực thi bác ái. Trong Bài giảng ngày 26 tháng 2 năm 2024, Đức Thánh Cha Phanxicô nhắc nhở: “Lòng thương xót là hình thức cao nhất của sự công chính… Đừng quên rằng, vào buổi xế chiều của cuộc đời, chúng ta sẽ bị xét xử dựa trên tình yêu.”

Chúng ta thường dễ dàng dâng cho Chúa những lời kinh dài, nhưng lại khó lòng nở một nụ cười với người làm mình phật ý. Chúng ta dễ dàng đóng góp tiền bạc để xây dựng cơ sở vật chất, nhưng lại khó lòng dành thời gian để lắng nghe một người đang tuyệt vọng. Chúa Giêsu hôm nay mời gọi chúng ta hãy đi vào thực tế của lòng thương xót.

Ngày hôm nay, Lời Chúa mời gọi mỗi người chúng ta tự hỏi: Ai là “người anh em bé nhỏ” đang đứng bên cạnh tôi? Có thể đó là người chồng, người vợ đang cần sự thấu hiểu; là đứa con đang cần sự khích lệ; hay là một người nghèo khổ tình cờ gặp trên đường.

Đức tin phải được minh chứng bằng việc làm (x. Rm 2,13). Đừng đợi đến ngày Chung thẩm mới hối tiếc vì đã bỏ lỡ cơ hội yêu thương. Hãy biến mỗi ngày trong Mùa Chay này thành một cơ hội để ghi tên mình vào “cuốn sổ vàng” của Thiên Chúa bằng những cử chỉ tử tế nhỏ bé nhất.

Lạy Chúa, xin mở mắt chúng con để chúng con nhận ra khuôn mặt Chúa nơi anh chị em. Xin cho trái tim chúng con đừng chai đá trước những nhu cầu của người lân cận. Nhờ đó, trong ngày sau hết, chúng con hy vọng được nghe lời ngọt ngào của Chúa: “Nào những kẻ Cha Ta chúc phúc, hãy đến hưởng vinh quang Nước Trời.” (Mt 25,34). Amen.